آفرین! بچه‌ی حرف‌ گوش کن

آفرین! بچه‌ی حرف‌ گوش کن

در تربیت موثر وجود حد و مرز برای کودکان ضروری به نظر می‌رسد. اگر آن‌ها را درست راهنمایی کنیم، فرزندان‌مان آماده‌ی پذیرش می‌شوند، چرا که بیشتر کودکان مایل هستند والدین‌شان را خوشنود کنند، اما بیشتر ما در تعیین حد و مرز برای کودکان‌مان مهارتی نداریم، زیاد صحبت می‌کنیم، بسیار عاطفی برخورد می‌کنیم و نمی‌توانیم به طور واضح منظورمان را بیان کنیم. اگر می‌خواهید فرزندان‌تان از شما حرف‌شنوی داشته باشند؛ به طور مثال، کتک‌کاری نکنند، اسباب‌بازی‌های‌شان را مرتب کنند یا به موقع به رخت‌خواب بروند بهتر است ۱۰ راهبرد زیر را به کار گیرید.

  1. واضح و روشن صحبت کنید

والدین برای حد و مرز گذاشتن و ادب کردن فرزندان‌شان سربسته و مبهم صحبت می‌کنند؛ به طور مثال، می‌گویند:‌ «مودب باش، اذیت نکن، شلوغ نکن.» این راهنمایی‌های کلی برای هر کودکی معنی خاصی دارد. کودکان از شما می‌خواهند، انتظارات‌تان را به طور روشن و واضح بیان کنید. حد و مرز مشخص به کودک می‌گوید دقیقا چگونه باید رفتار کند؛ به طور مثال «در کتابخانه آهسته صحبت کن، وقتی از خیابان عبور می‌کنیم دست مرا بگیر یا موقع غذا خوردن حرف نزن» در واقع، این راهبرد میزان پذیرش و حرف‌شنوی کودک‌تان را افزایش می‌دهند.

  1. انتخاب‌های دیگر را به کودک پیشنهاد کنید

در بسیاری موارد می‌توانید به فرزندتان فرصت انتخاب محدود شده‌ای بدهید تا خودش تصمیم بگیرد که چگونه دستورهای شما را انجام دهد. گاهی، آزادی عمل در تصمیم‌گیری به کودک احساس قدرت و تسلط که به تدریج مقاومت در برابر والدین را کاهش می‌دهد؛ به طور مثال، به او بگویید: «الان وقت استحمام است می‌خواهی دوش بگیری یا در وان حمام کنی؟» «می‌خواهی نیم ساعت صبح، نیم ساعت بعد از ظهر ریاضی تمرین کنی یا یک ساعت صبح؟» از این رو، والدین بهتر و سریع‌تر می‌توانند به کودک خود پیشنهاداتی بدهند. آن‌ها انتخاب محدودی برای کودکان تعیین می کنند، اما تغییراتی در آن پدید می‌آورند. به عبارت دیگر، این‌گونه انتخاب‌ها محدود، اما تغییرناپذیرند.

  1. قاطع باشید

زمانی که نپذیرفتن و سرپیچی رخ داده باشد و شاید کودک به خودش یا دیگران آسیب برساند به موقعیت محدودکننده‌ی قاطع نیاز دارید. محدود کننده‌ی قاطع به کودک می‌گوید باید رفتار نامطلوبش را متوقف کند و سریع حرف شما را بپذیرد؛ به طور مثال، «همین الان برو تو اتاقت»، «بس کن اسباب‌بازی‌هایت را پرت نکن.» البته این قاطعیت با جدی‌ات در چهره و صدا به خوبی نمایان می‌شود. همان‌طور که نرمش بیش از حد والدین برای کودک مفید نیست، رفتار خصمانه‌شان نیز برای آن‌ها مضر است، اما قاطعیت مرز بین نرمش بیش از حد و رفتار خصمانه است.

  1. بر نقاط مثبت فرزندان تاکید کنید

بچه‌ها بیشتر پذیرای فرمان‌های مثبت هستند تا منفی. به طور کلی، بهتر است واضح و روشن به کودک بگویید باید چکار کند. دستورهای منفی مثل نرو، نریز، نکن به کودک می‌گوید چه چیزی قابل قبول نیست، اما رفتاری که از او انتظار می‌رود بیان نمی‌کند. والدین مستبد بیشتر از فرمان‌های منفی استفاده می‌کنند، در حالی که والدین موفق دریافته‌اند که بیشتر از فرمان‌های مثبت استفاده کنند.

  1. بی‌طرفی خودتان را اعلام کنید

وقتی می‌گویید: «الان برو بخواب» ممکن است نیروی کشمکش شخصی بین او و شما ایجاد شود. روش بهتر این است که دستورها را به حالت غیر شخصی بیان کنید؛ به طور مثال، به او بگویید: «ساعت نه و وقت خواب است» و به ساعت اشاره کنید. در این حالت هر اعتراض و حس ناخوشایندی پدید بیاید بین کودک و ساعت است، نه بین او و شما. علاوه بر این، هنگامی که به او می‌گویید: «‌خانه جای توپ‌‌بازی نیست» او از این قاعده ناراحت می‌شود نه از شما.

  1. رفتار ناپسند را تذکر دهید

مهم نیست بدرفتاری کودک چه باشد، باید برای او روشن کنید که رفتارش را ناپسند می‌دانید و آن را قبول ندارید؛ بنابراین، به جای اینکه بگویید «پسر بد»؛ باید بگویید: «کتک‌کاری نکن». با این جمله می‌گویید که رفتارش را قبول ندارید و رد می‌کنید.

  1. توضیح دهید چرا محدودیت لازم است

مردم وقتی درباره‌ی قاعده یا دستوری توجیه می‌شوند بهتر آن را می‌پذیرند، اما اگر اینطور نباشد آن را مستبدانه می‌پندارند؛ بنابراین، هنگامی که برای اولین بار کودک را در موقعیت محدودکننده قرار می‌دهید به او توضیح دهید چرا فرزندتان باید آن را بپذیرد. به طور خلاصه، دلیل یک دستور را بیان کنید؛ به طور مثال، «دیگران را نزن، چون بدن‌شان درد می‌گیرد» یا «وقتی اسباب‌بازی را از دست بچه‌های دیگر می‌گیری، آن‌ها ناراحت می‌شوند، چون هنوز بازی‌شان تمام نشده است.»

  1. چاره‌ دیگری پیشنهاد کنید

هر گاه، رفتار کودکی را محدود کردید سعی کنید به فعالیت قابل قبولی دیگری اشاره کنید. با این روش شما مستبد به نظر نمی‌رسید و فرزندتان حس نمی‌کند کسی اختیارش را سلب کرده است و احساس محرومیت هم نمی‌کند؛ بنابراین، می‌توانید بگویید: «پسرم نمی‌توانی قبل از شام شکلات بخوری، اما بعد از شام می‌توانی تلویزیون نگاه کنی» با پیشنهاد دیگری می‌توانید هنگامی که احساس کودک‌تان قابل پذیرش است او را تربیت کنید.

  1. در تربیت کودکان ثابت قدم باشید

تعیین حد و مرز برای کودکان هنگامی موثر است که این قوانین ثابت باشند. به عبارت دیگر، در هر خانه باید ضوابط خاصی حاکم باشد و والدین همیشه به آن پایبند باشند و آن را تغییر ندهند؛ به طور مثال، اگر ساعت خواب یک شب هشت، شب دیگر هشت و نیم و شب بعد نه است به جای همراهی، بچه‌ها در پیروی از این برنامه مقاومت می‌کنند. سختی این روش در این است که قوانین مهم و روزمره‌ی خانواده باید هر روز به موقع اجرا تا تاثیرگذار شوند.

  1. احساسات و عواطف خود را کنترل کنید

هنگامی که والدین عصبانی هستند فرزندان‌شان را شدیدا تنبیه می‌کنند و بیشتر از قبل مورد آزار زبانی و بدنی قرار می‌دهند. گاهی اوقات، به جای خشونت و رفتار خصمانه باید آرامش خود را حفظ کنید، نفس عمیق بکشید و تا ۱۰ بشمارید. اساسا تربیت؛ یعنی، آموزش رفتار صحیح به کودکان، اما اگر شما عصبی یا احساساتی باشید نمی‌توانید آموزش را به طور موثر انجام دهید؛ به طور مثال، به جای اینکه به کودک خود حمله کنید و حرف ناشایستی به او بزنید بهتر است لحظه‌ای صبر کنید بعد با آرامش از او بپرسید: «اینجا چه خبر است» تمام کودکان به راهنمایی والدین برای شناخت رفتار پسندیده نیاز دارند. مهارت شما در ایجاد قوانین و محدودیت‌ها، همکاری بیشتری از جانب فرزندان را برای شما به ارمغان می‌آورد.