امام جواد (ع)؛ باب الحوائج دل‌ها

امام جواد (ع)؛ باب الحوائج دل‌ها

امام نهم شيعيان، حضرت جواد (ع)، در سال ۱۹۵هجري در مدينه، ولادت يافت. امام محمد تقي (ع ) هنگام شهادت جانگداز حضرت رضا (ع) در اواخر ماه صفر سال ۲۰۳، هشت ساله بود که به مقام امامت رسید. مامون خليفه‌ی عباسي كه همچون ساير خلفاي بني‌عباس از پيشرفت معنوي و نفوذ باطني امامان معصوم (ع) و گسترش فضايل آن‌ها در بين مردم هراس داشت، سعي كرد ابن‌الرضا را تحت مراقبت خاص خويش قرار دهد. مأمون نخستين كاري كه كرد، دختر خويش، ام‌الفضل را به ازدواج حضرت امام جواد (ع ) درآورد، تا مراقبي دائمي و از درون خانه، بر امام گمارده باشد. مامون می‌خواست حضرت جواد (ع) را در تنگنا قرار دهند، به خصوص كه در آغاز امامت، هنوز سني از عمر امام جواد (ع ) نگذشته بود. مامون نمي‌دانست كه مقام ولايت و امامت كه موهبتي الهي است، به كمي و زيادي سال‌هاي عمر بستگی ندارد. حضرت جواد (ع) در دوره‌اي كه فرقه‌هاي مختلف اسلامي و غير اسلامي در ميدان رشد و نمو يافته بودند با كمي سن وارد بحث‌هاي علمي می‌شد و با سرمايه‌ی خدايي امامت، كه از سرچشمه‌ی ولايت مطلقه و الهام رباني مايه گرفته بود، احكام اسلامي را مانند پدران و اجداد بزرگوارش گسترش و مردم را تعلیم می‌داد و ارشاد می‌کرد. امام جواد (ع)، در مدت ۱۷سال دوران امامت، حقايق اسلام را تعلیم می‌داد و شاگردان و اصحاب برجسته‌اي داشت كه هر يك خود قله‌هاي از فرهنگ و معارف اسلامي بودند مانند ابن ابي عمير بغدادي، ابوجعفر محمد بن سنان زاهري، احمد بن ابي نصر بزنطي كوفي، ابوتمام حبيب اوس طائي (شاعر شيعي مشهور)، ابوالحسن علي بن مهزيار اهوازي و فضل بن شاذان نيشابوري كه در قرن سوم هجري مي‌زيسته‌اند.

مکتب علمی امام جواد (ع): یکی از ابعاد بزرگ زندگی ائمه، بعد فرهنگی آن‌هاست. این پیشوایان بزرگ هرکدام در عصر خود فعالیت‌های فرهنگی داشتند و در مکتب خویش شاگردانی را آموزش می‌دادند که علوم و دانش‌های آن‌ها را در جامعه منتشر می‏‌کردند، اما شرایط اجتماعی و سیاسی زمان آنان یکسان نبوده است؛ به طور مثال، در زمان امام باقر (ع) و امام صادق (ع) شرایط اجتماعی مساعد بود؛ به همین دلیل، تعداد شاگردان و راویان حضرت صادق (ع) بالغ بر چهار هزار نفر می‏‌شد، ولی از دوره‌ی امام جواد (ع) تا امام عسکری (ع) به دلیل فشارهای سیاسی و کنترل شدید از طرف دربار خلافت، شعاع فعالیت‌شان بسیار محدود بود. تعداد راویان و اصحاب حضرت جواد (ع) نزدیک ۱۱۰ نفر بود و ۲۵۰ حدیث از آن حضرت نقل شد، زیرا از یک طرف، آن حضرت تحت مراقبت و کنترل سیاسی بود و از طرف دیگر، زود به شهادت رسید و بیش از ۲۵ سال عمر نکرد! احادیث امام جواد (ع) فقط در محدثان شیعه خلاصه نمی‏‌شوند، بلکه محدثان و دانشمندان اهل تسنن نیز معارف و حقایقی از اسلام را از آن حضرت نقل کردند؛ به عنوان نمونه، خطیب بغدادی احادیثی با سند خود از آن حضرت نقل کرد.

چرا امام جواد (ع) باب‌الحوائج نامیده می‌شود؟

دهمین روز از ماه پر خیر و برکت رجب، سال ۱۹۵(هـ.ق) مصادف است با ولادت جوان‌ترین امام شیعیان، امامی که زندگی و راه و روشش برای جوانان جامعه الگو است. برخی تولد حضرت را در شب جمعه و برخی روز جمعه ذکر کرده‌اند. پدر بزرگوار آن حضرت امام رضا(ع) و مادر آن حضرت سبیکه یا دره است که حضرت رضا (ع) نام ایشان را «خیزران» گذاشت. امام جواد (ع) نخستین رهبر الهی است که در میان امامان شیعه در خردسالی مسوولیت مقام رفیع امامت را عهده‏‌دار شد.

تمام امامان بزرگوار، از همه جهات دنیوی و اخروی،‌هادی و ناصرند، اما هر کدام از امامان در یکی از ابعاد، ظهور و بروز بیشتری دارند؛ به طور مثال، بین عرفا و علما معروف است که اگر کسی از خداوند متعال، علم بخواهد به وجود مقدس امام باقر (ع) و امام صادق (ع) توسل پیدا کند یا اگر کسی طالب معنویت است به حضرت علی (ع) متوسل شود. از این رو، برای طلب رزق و روزی در دنیا و برآورده شدن حاجات مادی و دنیوی، توسل به امام جواد (ع) بسیار مجرب است و این هم فقط صرف ادعا نیست. هم از زبان بزرگان نقل و هم به تجربه ثابت شده که توسل به او سبب گشایش گره‌های مالی و اقتصادی می‌شود که در حکایات و احوالات مومنان، بسیار آمده است. اساسا لقب او جواد و جود وصف کسی است که زیاد می‌بخشد؛ بنابراین، اعطای این لقب برای ایشان بی‌دلیل نبود.

شهادت حضرت جواد (ع):

این نوگل باغ ولایت و عصمت گرچه عمر کوتاهی داشت، ولی رنگ و بویش مشام جان‌ها را بهره‌مند کرد. آثار فکری و روایاتی که از آن حضرت نقل شده و موضوعاتی را که امام به آن‌ها پاسخ داده و کلماتی که از آن حضرت بر جای مانده، تا ابد زینت بخش صفحات تاریخ اسلام است. دوران عمر آن امام بزرگوار ۲۵ سال و دوره‌ی امامتش ۱۷سال بود. امام نهم ما در آخر ماه ذيقعده سال ۲۲۰ (هـ. ق) به سراي جاويدان شتافت. قبر مطهرش در كاظميه يا كاظمين، عقب قبر منور جدش حضرت موسي بن جعفر (ع) زيارتگاه شيعيان و دوستداران است.