بنیتا قربانی چه عواملی شد؟

بنیتا قربانی چه عواملی شد؟

پرونده‌ی بنیتا در مراحل پایانی دادسرا قرار گرفته است تا به زودی، با صدور کیفرخواست، به دادگاه کیفری استان تهران فرستاده شود. دادسرای جنایی تهران و پلیس آگاهی پس از ربوده شدن دختر هشت ماهه، جست‌و‌جوی گسترده‌ای را آغاز کرد و پس از شش روز ربایندگان، در شرق تهران دستگیر شدند.  متهمان در بازجویی‌ها مدعی شدند دختر بچه داخل خودرو را در محلی پر رفت و آمد و در پاکدشت، رها کردند. ماموران راهی این محل و با صحنه‌ی دلخراشی روبه‌رو شدند. جسد دختر بچه داخل خودرو بود و پرونده از فاز سرقت و آدم‌‌ربایی وارد مرحله‌ی قتل شد. پس از افشای این موضوع بحث‌هایی درباره‌ی مجازات متهمان مطرح شد.

گروهی از حقوق‌دانان عمل متهمان را قتل عمد و گروهی دیگر شبه عمد می‌دانند و بحث‌هایی هم درباره‌ی علت وقوع این جنایت تلخ مطرح شده است. تعدادی از کارشناسان جرم شناس و حقوق‌دانان پس از اعلام نظرات کارشناسانه‌ی خود به ابعادی از مسائل حقوقی و آسیب های اجتماعی این جنایت پاسخ داده‌اند . البته نظر نهایی درباره‌ی مجازات متهمان را قضات دادسرا و دادگاه کیفری که از جزئیات پرونده آگاه هستند، می‌دهند.

  1. عمل ارتکابی متهمان از مصادیق قتل عمد است یا شبه عمد؟
  2. چه عواملی باعث وقوع این جنایت شده است؟
  3. مجازات سریع و در ملاعام مجرمان تا چه میزان در کاهش این جرائم تاثیر دارند؟

 

ستاد بحران بزهکاری تشکیل دهیم

  1. برخی می‌گویند، متهم با دیدن بچه داخل ماشین باید او را برمی‌گرداند، اما از نظر روان‌شناسی جنایی، مجرمان در آن لحظه ترسیدند و ماشین را در بیابان رها کردند. در قتل اگر عمدا قصد کشتن نداشته باشی، شبه‌عمد محسوب می‌شود. در این پرونده باید دید، ادعای متهمان درباره‌ی اطلاع موضوع به پلیس و رها کردن خودرو در محلی پرتردد صحیح است یا نه. با توجه به شواهد موجود در پرونده به نظر می‌رسد عمل متهم اصلی قتل شبه‌عمد است.
  2. امروز بدیهی‌ترین قاعده در علم پزشکی و جرم‌شناسی، آسیب‌شناسی و انجام آزمایش‌های میدانی است. در چند سال گذشته، از انواع مجازات‌ها در مواد مخدر، قتل و زنا و آدم‌ربایی استفاده کرده‌ایم. مجازات شدید اگر بدون آسیب‌شناسی اعمال شود، اثر مسکن دارد. مملکت به مدیریت درست نیاز دارد؛ بنابراین، توصیه این است که با استفاده از این نوع حوادث توجه کنیم چه بحرانی پیش‌رو داریم که علائم خود را این‌گونه خود را نمایان می‌کند؛ بنابراین باید یک ستاد بحران بزهکاری و نابهنجاری در کشور تشکیل دهیم و با آسیب‌شناسی نابهنجاری‌ها سعی در پیشگیری اجتماعی داشته باشیم.

دکتر علی نجفی توانا – جرم‌شناس

 

معتادان را در شهر رها نکنیم

  1. عمل متهمان قتل عمد بوده است. اختلافاتی که بین حقوق‌دانان در عمد یا غیرعمد بودن قتل بنیتا وجود دارد، از اینجا نشات می‌گیرد که کار مجرم، در مورد کودک هشت ماهه، نوعا کشنده بوده یا نبوده و بند پ ماده‌ی ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی تکلیف این شبهه را مشخص کرده است. در مورد بنیتا، عمدی یا غیرعمدی بودن مرگ با تشخیص نهایی پزشکی قانونی معلوم می‌شود. با وجود تصور مردم که مرگ بنیتا را در اثر گرسنگی و تشنگی می‌دانند، از لحاظ پزشکی، علت فوت این کودک هایپر سروی یا ‌های پوکسی است. هایپر سروی در اصطلاح پزشکی بالا رفتن بیش از حد دمای بدن و ‌های پوکسی نرسیدن اکسیژن به بدن است که هر دوی این موارد مهم‌ترین علت فوت کودک هشت ماهه است. برخی حقوق‌دانان معتقدند، قصد مجرم فقط سرقت خودرو بوده که این نظر رد می‌شود، زیرا وقتی پدر به شیشه می‌کوبد و می‌گوید دخترم در ماشین است، متهم متوجه حضور کودک در خودرو شده است.
  2. جامعه موظف است امنیت شهروندان را تامین کند و نمی‌توان گفت، ربوده شدن کودک به دلیل سهل‌انگاری والدینش بوده است. این اتفاق امکان دارد برای هر کدام از ما پیش آید که برای چند لحظه خودروی‌مان را در خیابان روشن بگذاریم. حضور معتادان پر خطر در شهر برای امنیت شهروندان همیشه خطرناک خواهد بود.
  3. قانون و تصمیمات قضات، در عرف جامعه شکل می‌گیرد و وقتی پرونده‌ای احساسات آحاد جامعه را در بر می‌گیرد، همانند حادثه‌ای که تروریست‌ها مردم را ترور کردند و زمان تشییع جنازه شهدا اعدام شدند، همیشه در خاطر مردم ماند.

دکتر میرحامد خانی/ حقوقدان و استاد دانشگاه

 

رسیدگی سریع به پرونده

  1. این حادثه‌ی قتل شبه عمد است، زیرا که متهم قصد قتل نداشته، برای سرقت، سوار خودرو شده و بعد از دزدیدن ماشین، آن را همراه بنیتا در یکی از خیابان‌های پاکدشت رها کرده است. آن زمان باید می‌فهمید که کودک در این شرایط فوت می‌کند، اما چون از همان ابتدای ماجرا، عمدی در قتل نداشته به همین دلیل جرم واقع شده و قتل شبه‌عمد است.
  2. پدر و مادر بنیتا در وقوع حادثه، سهل‌انگاری آنچنانی نداشته‌اند بلکه نکته‌ی مهم، عملکرد پلیس در این حادثه است. متهم، یک ساعت و نیم پس از سرقت، خودرو را در یکی از خیابان‌های پاکدشت رها کرده بود. اینکه خودرو، شش روز در یکی از خیابان‌های پاکدشت رها شده، اما گشت‌های پلیس متوجه آن نشدند، نکته‌ای قابل توجه است. موضوع دیگر نیز حضور معتادان در منطقه‌ی مشیریه است. این موضوع نیز در وقوع جرم تاثیر داشته، چون متهمان برای تهیه‌ی مواد مخدر به آنجا رفت و آمد دارند که باید روی پاکسازی این مناطق تمرکز کرد، نه اینکه به حال خود رها شوند.
  3. اکنون برای تربیت متهم خیلی دیر است و باید طبق قوانین به مجازات برسند. برای تنبه جامعه، باید سریع به این پرونده رسیدگی شود و نتایج آن به اطلاع مردم برسد. رسیدگی سریع، نقش مهمی در آرام کردم ذهن عمومی جامعه دارد.

فریده غیرت – حقوقدان

 

مجازات در ملاعام تاثیر مثبت ندارد

  1. شیرخواره بودن بنیتا و ناتوانایی او در محافظت از خودش برای متهم پرونده محرز است. او شیشه‌های ماشین را بالا کشیده و خودرو را زیر آفتاب رها کرده است و بنیتا نیز به‌دلیل همین رهاشدگی جان خود را از دست داد. عمل متهم، مصداق بند پ ماده ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی و از مصادیق بارز قتل عمد است.
  2. ریشه‌ی وقوع این حادثه را می‌توان در سه عامل خانواده، متهم و پلیس جست‌و‌جو کرد. بخش اول مربوط به کوتاهی در نگه‌داری کودک به طوری که شرایط وقوع جرم را فراهم کرده است. سهم دوم به متهم برمی‌گردد که با مناسب دیدن شرایط، خودرو را دزدیده و باعث مرگ بنیتا شده است. بخش سوم نیز به نقش پلیس در این ماجرا مربوط می‌شود که در انجام آن کوتاهی رخ داده است. البته باید توجه کرد، پلیس نمی‌تواند برای هر فرد، یک مامور بگذارد. هر فردی، به نسبت شانس و شرایطی که برای جرم مهیا می‌کند، در معرض رفتار مجرمانه قرار می‌گیرد. اما در این حادثه، پلیس باید دوربین خیابان‌های مختلف را بررسی می‌کرد و رد خودرو را می‌گرفت یا گشتی‌های پلیس، خودروهای مشابه را تحت نظر می‌گرفتند و خودروی سرقتی را شناسایی می‌کردند.
  3. الزامات قانونی مثل تشکیل پرونده‌ی شخصیت و انتقال به پزشکی قانونی از حقوق قانونی هر متهمی است و حتما باید انجام شود. در این پرونده، سرعت در رسیدگی کافی است و باید موانع قانونی برطرف و مجازات با تشریفات خاص خود اعمال شود. این در حالی است که اعمال مجازات در ملأعام اثری جز دامن‌زدن به موضوعات مخرب روانی ندارد. آسیب‌شناسی این حادثه هم بحثی ثانوی است و جرم‌شناسان، روان‌پزشکان، مقامات قضایی، نهادهای مدنی و رسانه‌ها باید در آن شرکت کنند.

محمدحسین شاملو – بازپرس سابق جنایی

 

خدشه بر چهره‌ی فرهنگ ترمیمی جامعه

  1. در بررسی این حادثه، محل رها شدن خودرو، اطلاع متهم از وجود کودک در ماشین، نجات کودک و مواردی از این دست باید مورد توجه دقیق قرار گیرد. براساس شواهد موجود، متهم با وجود اینکه از حضور کودک در ماشین باخبر بوده، اما او را در محلی رها کرده که دسترسی‌اش به تغذیه و نگهداری مناسب از بین رفته است. در واقع، بنیتا توانایی نجات خود را نداشت و متهم باید احتمال می‌داد که این کودک هشت ماهه در آن شرایط فوت می‌کند. با این وصف، علت مرگ بنیتا، نگهداری نکردن او در شرایط مساعد است و جرم واقع شد قتل عمد محسوب می‌شود.
  2. رفتار پدر بنیتا از نمونه‌های غفلت محسوب نمی‌شود، چرا که او فقط برای لحظه‌ای با هدف بستن در پارکینگ، خودرو را رها کرده بود. بحث مهم معتادان متجاهر است. براساس آمار موجود، حدود ۸۰ درصد زندانیان کشور مصرف مواد مخدر را تجربه کرده‌اند که این موضوع ام‌الفساد بودن اعتیاد را تایید می‌کند. متهم پرونده اخیر، هم برای تهیه روانگردان شیشه به محل رفته که دست به سرقت زده؛ بنابراین، ریشه‌ی اصلی در اعتیاد نهفته است. مورد دیگر نیز غفلت پلیس است. اینکه یک خودرو، شش روز کنار خیابان پارک باشد، بدون اینکه توجه ماموران را به خود جلب کند، نشان می‌دهد شرایط آنچنان هم تحت کنترل نیست. البته در اینجا، باید به بی‌توجه‌ای مردم نیز اشاره کرد، چون آن‌ها نیز یک خودروی ناشناس را شش روز در محل زندگی خود دیدند، اما به ماموران اطلاع ندادند.
  3. باید موج‌های اجتماعی و مطالبه‌ی جامعه مدنی را مدیریت کرد. محاکمه و مجازات سریع متهم این پرونده بدون آسیب‌شناسی ریشه‌ها، غفلتی دیگر است. آنچه بر آتنا و بنیتا گذشت، نشان می‌دهد فرهنگ ترمیمی جامعه دچار خدشه شده است، به این معنا که جامعه در ترمیم آسیب‌ها و معضلات خود مشکل دارد. باید با بردباری این حادثه و موارد مشابه آن را آسیب‌شناسی و روی آن تحقیق و پژوهش کرد تا علت را یافت.

منصور مقاره عابد – رئیس سابق کانون اصلاح و تربیت استان تهران