خواص این میوه‌ی بهشتی

وطن اصلی درخت انجیر در دنیای قدیم؛ نواحی مدیترانه بود و در ایران، روستای سمنگان یا سمغان بود؛ به همین دلیل، آن را جزو میوه‌های مناطق نیمه گرم طبقه‌بندی می‌کنند. درخت انجیر، به خصوص نوع خودرو یا کوهستانی آن که به انجیر کوهی نامور شهرت دارد، بسیار قدیمی است. یکی از رویشگاه‌های انجیر خودرو یا کوهی، قهستان، جنوب خراسان و منطقه‌ی زیبد است. آثار این درخت، در آخر عهد دوم، (کرتاسه) دیده و در عهد چهارم در اطراف دریای مدیترانه کاشته شد. در مصر، از ۲۸۰۰ سال قبل از میلاد مسیح، کاشت درخت انجیر مرسوم بود و در حال حاضر بزرگ‌ترین انجیرستان دیم جهان، در استان فارس و در شهرستان استهبان قرار دارد.

یهودیان قدیم نیز درخت انجیر را می‌شناختند و انجیر «فیکوس سیکوروس» در تورات یاد شده‌ است. همچنین، یونانیان قدیم، نوع اصلاح شده این درخت را به نام انجیر آتیک (Attic) می‌شناختند. رومی‌ها نیز این درخت را با معتقدات مذهبی خود مخلوط کردند و آن را نشانه‌ی سعادت، پیشرفت و ترقی روزافزون می‌دانستند. در قرآن، نیز به این میوه سوگند یاد و سوره‌ای به نام این میوه نام‌گذاری شده است. برگ درخت انجیر پنجه‌ای است و ۳ تا ۵ لوب دارد. قسمتی که به اسم میوه‌ی انجیر معروف است و انسان آن را مصرف می‌کند در حقیقت میوه نیست بلکه زائده‌ی مجوفی است که گل‌های انجیر به تعدادی زیاد در داخل آن قرار گرفته‌اند و مواد قندی در این زائده یا رسپتاکل جمع شده‌اند. گل‌های نر و گل‌های ماده‌ی درخت انجیر از یکدیگر جدا هستند، ولی روی یک پایه؛ یعنی، داخل رسپتاکل واقع شده‌اند و به عبارت دیگر درخت انجیر گیاهی یک پایه است. اگر میوه‌ی انجیر را باز کنید و به شکل یک سطح درآورید، گل‌های نر حامل دانه‌ی گرده هستند که کنار و به طرف خارج صفحه واقع شده‌اند. گل‌های ماده نیز که تخمدان دارند و هنگام تلقیح شدن حامل بذر می‌شوند در وسط صفحه قرار می‌گیرند. تلقیح گل‌های ماده‌ی انجیر را حشرات مختلف که مهم‌ترین آن‌ها حشره‌ای بسیار کوچک از خانواده‌ی کالسیدیده هستند انجام می‌دهند.

به همان اندازه که درخت انجیر به گرمای زیاد مقاوم است نسبت به سرما در دوره‌ی جوانی، حساس و این عامل محدودکننده‌ای در کاشت این درخت است. اثر گرما و رطوبت در انجیر باعث ایجاد تفاوت در نوع مصرف این میوه می‌شود. انجیرهایی که در هوای مرطوب به بار می‌آیند برای کنسرو و شیرینی‌پزی مناسب‌تر هستند و درختان انجیری که در هوای خشک و نسبتا گرم کاشته می‌شوند میوه‌شان برای تهیه‌ی انجیر خشک بهترند.

باران هنگام تلقیح بسیار مضر است و مقدار محصول را به مقدار قابل توجه‌ای کم می‌کند. در نواحی مرطوب میوه‌ی درشت و دم آن طویل می‌شود، ولی مقدار شیرینی میوه کاهش می‌یابد، ولی در هوای خشک و گرم دم میوه کوتاه می‌شود و گاهی به کلی از بین می‌رود، اما اندازه‌ی میوه کوچک و مقدار شیرینی آن زیاد است.

 

خواص درمانی انجیر

نتایج تحقیقات حاکی از آن است که برگ‌های درخت انجیر به دلیل اینکه مدر، تسکین دهنده و دافع کرم روده هستند بسیار استفاده می‌شود. علاوه بر این، دم‌کرده‌ی برگ درخت انجیر مسکن است و برای معالجه سرفه تجویز می‌شود و خود میوه‌ی آن برای نرم کردن سینه و روده بسیار مفید است. انجیر تازه منبع غنی بتاکاروتن و ویتامین C است که در جلوگیری از ابتلا به سرطان کاربرد دارند. جوشانده‌ی انجیر برای التهاب دستگاه تنفسی و غرغره کردن آن برای گلو درد و سرماخوردگی بسیار مفید است و عفونت‌های لثه را نیز درمان می‌کند. خوردن انجیر تازه و خشک باعث لینت مزاج می‌شود، یبوست مزمن را درمان می‌کند و در طب جدید شربتی از آن برای رفع بیماری‌های یبوست کودکان تهیه شده ‌است.

 

خاصیت‌های انجیر در یک نگاه

* خوردن انجیر حرارت کبد و قلب را تسکین می‌دهد.

* این میوه ارزش غذایی زیادی دارد، طبع را لینت می‌دهد و مسهل ملایم است.

* انجیر طبع گرم و تر دارد.

* انجیر قوای جنسی و جسمی را افزایش می‌دهد.

* افرادی که می‌خواهند چاق شوند حتما صبح ناشتا انجیر مصرف کنند.

* اگر انجیر در گلاب خیس بخورد و بین وعده‌های غذایی مصرف شود برای رفع یبوست در افراد سرد مزاج موثر است.

* خیسانده‌ی انجیر در سرکه و مصرف آن درد ناحیه‌ی طحال را آرام می‌کند.

* کودکانی که هنگام دویدن و بازی کردن دچار درد ناحیه‌ی زیر دنده‌ی چپ می‌شوند، برای تسکین درد، انجیر با سرکه بسیار موثر است.

* شیره‌ی انجیر داروی خوبی برای افسردگی است.

* شیره‌ی انجیر زگیل را از بین می‌برد.

 

انجیر از نگاه طب سنتی

از ابوذر نقل شده است که یک سینی از انجیر به پیامبر (ص) هدیه دادند. ایشان به اصحاب فرمودند: «بخورید، چرا كه اگر بنا بود میوه‌‌‌ای از بهشت نام ببرم همین میوه را می‌گفتم، زیرا میوه‌ای بدون هسته است، بواسیر را ریشه كن می‌کند و برای نقرس خوب است.» پیامبر (ص) فرمودند: «انجیر را هم تازه و هم خشک بخورید.» علاوه بر این خواص انجیر برای تقویت قوای جنسی و رفع سردی مزاج نیز توصیه می‌شود.

انجیر دو نوع كوهی و باغی دارد. بهترین نوع انجیر شیرین و شاداب است و فرقی نمی‌كند که رنگ آن سفید یا سیاه باشد، ولی طب سنتی گفته شده نوع سفید به عنوان غذا بهتر است مصرف شود. انجیر سیاه به عنوان دوا مصرف می‌شود و ممکن است برای برخی عوارض ایجاد كند. مزاج انجیر گرم و تر و جزو غذاهای اصلی‌ انسان محسوب می‌شود. این میوه به دلیل اینکه مزاج گرم و تری دارد باعث نرم شدن بافت‌های بدن می‌شود به همین دلیل انسدادها را رفع می‌كند.

این میوه ضد نفخ، باد و قولنج در بدن است و به تقویت اعضای مستحكم بدن مثل مو، استخوان و دندان کمک می‌‌کند. انجیر برای افراد فلج و برخی انواع صرع، به خصوص ناشی از سردی مزاج، نیز مفید است. نوع تازه‌ی آن رطوبت بیشتری دارد؛ بنابراین، لطیف‌كننده و رقیق‌كننده‌ی خون و مایعات بدنی، تحلیل و از بین برنده‌ی رسوبات و مواد زائد و ملین و جلا دهنده‌ی سیستم گوارش است. انجیر هر چه تازه‌‌تر باشد لینت مزاج بیشتری ایجاد می‌كند. میزان مواد غذایی انجیر از تمام میوه‌ها بیشتر است؛ بنابراین، باعث چاقی می‌شود. همچنین، برای رفع درد، خشكی ریه و مجاری هوایی و حنجره مفید است؛ بنابراین، افرادی كه دچار خشكی و گرفتگی صدا یا سرفه خشک هستند، به خصوص افراد لاغر با مزاج سرد خشک سودایی، انجیر خیس‌‌خورده و نرم شده در گلاب (ناشتا یا غیر ناشتا) را میل كنند که بسیار برای‌شان مفید است. انجیر خشك طبیعتا رطوبت كمتری دارد، از نظر عملكردها كمی ضعیف‌تر از انجیر تازه است و تا حدودی ایجاد تشنگی می‌كند. این نوع انجیر برای افراد رطوبتی و سردمزاج مناسب‌تر است.

انجیر مواد عفونی‌ را به سمت پوست هدایت و دفع می‌كند؛ بنابراین، برخی افراد با مصرف آن دچار جوش پوستی می‌شوند که این علامت بدی نیست و ممکن است به دلیل دفع مواد زائد از عمق بدن به سطح پوست باشد. همان‌طور که گفته شد افراد با مزاج سرد و تر بهتر است انجیر خشك استفاده كنند تا به تری آن‌ها نیفزاید و افراد با مزاج سرد و خشك از انجیر تازه یا انجیر خشكی، كه در آب یا گلاب چند ساعتی خیس خورده، بهره ببرند، چون رطوبت بیشتر دارد و برای لینت و رطوبت مزاج بهتر است.