فیروزه  سنگ صلح و آرامش

فیروزه سنگ صلح و آرامش

فیروزه از قدیمی‌ترین سنگ‌های زینتی شناخته شده در جهان است. بر پایه‌ی شواهد تاریخی، شهرت و آوازه‌ی فیروزه‌ی ایران در جهان، دست کم به سده‌ی اول میلادی باز می‌گردد و جهانیان آن را به جهات گوناگون، به خصوص زیبایی و نیروی جادویی آن را گرامی می‌دارند و در زیورآلات، تزئین اشیا و بناهای مذهبی و تاریخی آن را مورد استفاده قرار می‌دهند. به گواهی اسناد و شواهد مربوط، این سنگ با تاریخ، فرهنگ و ادبیات ایرانیان پیوند دارد و از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.

در جهان بهترین، زیباترین و با کیفیت‌ترین نوع فیروزه با رنگ آبی آسمانی را با نام (فیروزه ایرانی) می‌شناسند که این فیروزه معیاری برای سنجش میزان مرغوبیت و محک فیروزه‌های جهان است.

 

تاریخچه‌ی فیروزه

فیروزه یکی از نخستین کانی‌های استخراج شده است. قدیمی‌ترین معادن فیروزه جهان در مصر باستان (تقریبا هفت هزار و ۵۰۰ سال پیش از میلاد) با شروع حکمرانی اولین سلسله فراعنه شناخته و کشف شده است. نخستین جواهر فیروزه به شکل دستبند در دست مومیایی ملکه مصری به نام زر در یکی از اهرام مصر یافت شده که نام او نیز روی آن حک شده است.

چهار هزار و ۵۰۰ سال پیش، در صحرای سینا به طور عمده فیروزه استخراج می‌گردید. سه هزار نفر به این امر اشتغال داشته و سه هزار نفر نگهبان، این افراد را مراقبت می‌کردند. از آنجایی‌که بهترین و با کیفیت‌ترین نوع فیروزه با رنگ آبی آسمانی بی‌‌تردید از معادن ایران استخراج می‌شده، مصریان آن زمان از واردات فیروزه‌های ایرانی برای ساخت جواهرات بی‌نظیر خود بهره می‌بردند.

جواهرسازی با فیروزه همیشه مورد توجه مردم مشرق زمین است. تبت نیز منابع فیروزه از نوع بسیار سخت، سبز رنگ و مقادیر زیادی از نوع شجر داشته. در نزد مردمان تبت، فیروزه سنگی مقدس بوده و تمام مردم این سرزمین از این سنگ استفاده می‌کردند و برخی تکه‌ای از آن را با خود در تمام عمر همراه داشتند.

سابقه‌ی فیروزه در چین، به قرن ۱۳ میلادی باز می‌گردد. با وجود استخراج از معادن داخلی، بیشتر سنگ‌ها از بازار ایران وارد می‌شده و استفاده عمده‌ی فیروزه در چین، برای کنده‌کاری‌ها و انواع زیورآلات بوده است.

فیروزه در قرن ۱۳ از ترکیه به اروپا برده شده، ولی تا قرن ۱۸ در ژاپن ناشناخته بوده است، اما قرن‌ها قبل از اینکه فیروزه به شکل معدن به معنی امروز باشد ایران باستان به عنوان مرکز مهم‌ترین و بهترین فیروزه درجهان شناخته می‌شده و شهرت داشته است. سابقه‌ی استخراج و کاربرد فیروزه در ایران، به هفت هزار سال پیش بر می‌گردد. وجود یک مجسمه گوساله از فیروزه که عمری بیش از هفت هزار سال دارد و در موزه‌ی لوور پاریس نگهداری می‌شود گواه این مدعاست. در حفاری‌های شهر سوخته که قدمت آن به دو هزار و ۳۰۰ سال پیش باز می‌گردد نیز مقادیر زیادی سنگ‌های عقیق، فیروزه و لاجورد پیدا شده که این نشان دهنده‌ی استفاده و به کارگیری فیروزه در آن زمان است.

 

مشخصات ظاهری و خواص فیزیکی

فیروزه یکی از سنگ‌های آذرین و از اولین کانی‌های استخراج شده است. این سنگ به دلیل رنگ زیبایش ارزش بسیاری دارد. این کانی به طور طبیعی در طیف وسیعی از رنگ‌ها از آبی آسمانی روشن تا سبز خاکستری یافت می‌شود که رنگ آن بسته به میزان آهن و مس موجود در آن تغییر می‌کند. فیروزه با رنگ آبی خوش‌رنگ بهترین کیفیت را دارد و بسیار کمیاب است. به هر اندازه که در آن سایه‌ی سبز و رگه پیدا شود فراوانی آن بیشتر و در نتیجه ارزش آن کاهش می‌یابد. از آنجا که میان ذرات آن آب وجود دارد اگر به هر علتی آب خود را از دست دهد رنگ آن تغییر می‌کند.

آنچه در بیشتر فیروزه‌ها عمومیت دارد وجود رگه‌هایی سیاه یا قهوه‌ای رنگ برجسته است که مربوط به سنگ مادر تشکیل دهنده‌ی فیروزه است. این رگه‌ها گاهی در طرح‌های منظم و غیر منظم شکل می‌گیرند که در چنین حالتی به آن «تار عنکبوتی» و در اصطلاح بازار ایران به آن «شجری» می‌گویند. این طرح یا منظم و زیباست که باعث افزایش ارزش فیروزه می‌شود یا شبکه نامنظم و به صورت لکه‌ای و یا نقطه‌ای دارد که از ارزش فیروزه نسبت به نوع منظم آن می‌کاهد.

 

روش‌های تشخیص

هر چند که کارشناسان خبره‌ی فیروزه به دلیل تجربه‌ی ناشی از کار با این سنگ سحرآمیز با نگاه کردن به رنگ و جلا و همچنین رنگ رگه‌های آن به راحتی منشا و انواع فیروزه را از یکدیگر تشخیص می‌دهند، با این حال، راه‌های مختلفی نیز برای افرادی که آگاهی و تجربه‌ی کافی در تشخیص آن ندارند وجود دارد، به عنوان مثال، در قدیم برای تشخیص نوع مرغوب سنگ را روی برج دم می‌کردند. در صورتی که رنگ فیروزه ثابت می‌ماند اصل و اگر به برنج رنگ می‌داد نامرغوب بود. همچنین، در عمده‌فروشی‌ها برای تشخیص فیروزه طبیعی از نوع مصنوعی آن قطعه‌ای از سنگ را می‌سوزانند؛ اگر به شکل خمیر درآید مصنوعی و اگر مواد باقی مانده به شکل خاکستر باشد طبیعی است.

راه دیگری که برای تشخیص فیروزه بدلی به کار گرفته می‌شود، استفاده از یک سوزن حرارت دیده و گذاشتن آن روی سنگ است که در آن صورت بوی صمغ از آن ساطع می‌شود و اثر عمیقی روی سنگ‌ می‌گذارد.

 

خواص فیروزه

استفاده از خواص درمانی فیروزه قدمت طولانی دارد. از این سنگ برای درمان سردرد، مشکلات چشمی، تب و گزش حشرات استفاده می‌شود؛ برای مثال، فیروزه را به شکل پودر در می‌آورند و آن را به مریضی که از درد شکم رنج می‌برد می‌خوراندند. همچنین فیروزه خواص ماورای طبیعی نیز دارد. گفته می‌شود به دلیل اینکه سنگی همنواخت است، برای آرام کردن بیماران عصبی موثر است و اضطراب را از بیماران دور می‌کند.

نگاه به فیروزه چشم را تقویت می‌کند و استفاده از سرمه‌ی آن و همچنین گذاشتن آن روی چشم‌ها برای تقویت چشم و درمان بیماری‌های چشمی مفید است. گذاشتن فیروزه روی چاکرای گلو برای درمان گلودرد، تقویت تارهای صوتی، درمان بیماری‌های ریوی و تنفسی موثر است. فیروزه قلب را تقویت می‌کند و سعه‌ی صدر می‌دهد. این سنگ، افسردگی‌های روحی و روانی را نیز درمان می‌کند. سنگ فیروزه، سنگ صلح و آرامش است. باعث افزایش ایمنی در برابر اهریمن می‌شود و قدرت عشق و دوستی، صداقت، عقل و حکمت را فزونی می‌بخشد. فیروزه مظهر خوش‌یمنی، آرامش و محافظت در برابر نیروهای منفی است. استفاده از انگشتر و یا گردن‌بندی از آن، برای دور کردن انرژی‌های منفی، به ویژه چشم زخم و عواقب آن، بسیار مناسب است. این سنگ مانند عقیق، حرز بسیاری مهمی در برابر حوادث و بلایا به شمار می‌رود و برای آسان شدن کارها و رونق در کسب و کار بسیار مفید است.

 

آرام‌بخشی، بیدار کردن نیروهای درونی

نیروهای مغناطیسی موجود در این سنگ علاوه بر آرامش دادن، باعث بیدار شدن نیروهای درونی افراد نیز می‌گردد. این نیروها با دارا بودن قدرت‌های بیدار کننده، مقداری از نیروهای درونی فرد را تقویت می‌کند و به طرف مدارات الکترومغناطیس اطراف بدن او ارسال می‌کنند. تبادل این نوع نیروها باعث از بین رفتن نیروهای منفی بدن فرد و جایگزینی با نیروهای بیدار کننده و بیدار شدن نیروهای درونی می‌شود؛ البته به شرط آن که فرد نیز در بالا بردن سطح آگاهی خویش و انجام تمرین‌های مربوط کمک کند.

 

تحریک و راه‌اندازی نیروها و چاکراها

قطعه‌ای سنگ فیروزه طبیعی را به مدت ده دقیقه داخل یک لیوان آب بگذارید؛ سپس آب را بنوشید و سنگ را بر روی چشم سوم و چاکرای پنجم به مدت بیست دقیقه قرار دهید. در اتاقی آرام دراز بکشید یا به حالت چهار زانو بنشینید و یک قطعه فیروزه‌ی طبیعی را به مدت بیست دقیقه روی چشم سوم خود قرار دهید.

 

اثرهای دیگر بر روح و روان

فیروزه سنگی توانمند و حامی به شمار می‌رود. همچنین، در زمان مسافرت از شخص حمایت می‌کند. فیروزه طلسم اعضای کارکنان هواپیمایی است. این سنگ باعث شادی و نشاط در افراد غمگین و افسرده می‌شود و به آن‌ها نیروی لازم برای به انجام رساندن کارهای سخت را با ظرافت و چالاکی منتقل می‌کند. این سنگ باعث اعتماد به نفس می‌شود و جرات لازم برای بیان استدلال‌ها را به طور مختصر و با اطمینان خاطر در کنفرانس‌ها در ما ایجاد می‌کند.

 

تاثیرهای دیگر بر بدن

فیروزه به عوارض عملکردهای نادرست کبد و غده‌های بدن کمک می‌کند. چشم‌ها را نیرو می‌بخشد و بر علیه بیماری‌های چشم و در اصلاح گردش خون موثر است. درد گلو، التهاب‌های ریه‌ای و بیماری‌های دستگاه تنفسی را درمان می‌کند. فیروزه قلب را تقویت می‌کند.

محمدحسن عرب اسدی

پژوهشگر و محقق علوم جواهر