محمدتقی سرمدی: فرهنگ‌سازی شرط حمایت از نابینایان

محمدتقی سرمدی: فرهنگ‌سازی شرط حمایت از نابینایان

*چه چیزی باعث شد که این موسسه شروع به فعالیت کند؟

بنیان‌گذار این موسسه آقای دکتر محمدرضا نامی بود. او یکی از پسر خانواده بود که در دوران نوجوانی به شب‌کوری مبتلا و نابینا شد. بعد از دست‌وپنجه نرم کردن با این بیماری شروع به ادامه‌ی تحصیل کرد و با یادگیری خط بریل دیپلم و لیسانسش را گرفت. دکتر بعدها وقتی به موفقیت‌های بسیار دست یافت به این فکر افتاد که به بچه‌های نابینا نیز آموزش دهد. او به تعدادی از بچه‌های روشن‌دل در سال ۱۳۶۸، در منزل خودش، شروع به آموزش دادن کرد. بعد از گذشت هشت ماه، او همراه من و چند نفر دیگر از دوستان این موسسه را تشکیل داد. دکتر بعد سال‌ها فعالیت‌های بسیار در زمینه‌های مختلف، سرانجام به دلیل ابتلا به بیماری‌های قلبی و دیابت دار فانی را وداع گفت. این انجمن غیر دولتی است و با هدف اصلی تشویق، توانمندسازی و کسب مهارت‌های علمی، هنری و اجتماعی برای اعضاست.

*در حال حاضر، این انجمن چند عضو دارد و از چه سنی عضو می‌گیرد؟

در حال حاضر، ۴۵۰ نفر عضو داریم و از سه تا ۸۳ سالگی روشن‌دلان عزیز می‌توانند عضو شوند.

*در خود انجمن از افراد نابینا به‌عنوان کارمند استفاده می‌شود؟

خیر. همدل زیاد داریم، اما کارمند نیستند.

*آیا این موسسه در شهرستان‌ها فعالیت دارد؟

بله. در بیشتر شهرستان‌ها در حال فعالیت است.

*روش درس خواندن و تحصیل دانش‌آموزان نابینا در کشور چگونه است؟

۵۷ سال پیش، در سازمان ملل تصویب شد که فرقی میان دانش‌آموزان بینا و نابینا در آموزش و تدریس نباشد و آن‌ها کنار هم‌ درس بخوانند؛ به شیوه‌ای که افراد سالم با چشم و گوش‌شان و روشن‌دلان با حس شنوایی‌شان درس بخوانند، اما این شیوه به هر جهت نمی‌توانست پاسخگوی نیازهای آموزشی روشن‌دلان باشد. تا اینکه شخصی پینه‌دوز به نام بریل، خط بریل را ابداع کرد، که در تمام دنیا با همین زبان شش نقطه‌ای استفاده می‌شود و این روش به سیستم آموزشی نابینایان بسیار کمک کرد. در حال حاضر، کامپیوترهای برجسته نگار و دستگاه‌های بریل آمده، اما باز هم آن‌ها برای جلسه‌های امتحان به همراه نیاز دارند تا سر جلسه‌ی امتحان سوال‌ها را برای‌شان بخوانند، چون سوال‌ها بریل نمی‌شود. در حال حاضر، داروها، آسانسور و حتی گوشی‌های همراه هم بریل شده‌اند. در جامعه‌ی ما فرهنگ‌سازی بسیار ضعیف است. باید نگاه جامعه تغییر کند و اگر ما فرد نابینایی را در خیابان دیدیم مواظب رفتار اجتماعی خود باشیم. بعضی از نابینایان به دلیل مشکلات آتی و مصرف الکل و اینکه مادر ممکن است در دوران بارداری آسیب دیده باشد دچار معلولیت و چند معلولیتی نیز می‌شوند. کم‌بینایانی هم داریم که ممکن است به دلیل آتش‌سوزی و … دچار این مشکل شده باشند.

*آیا مکان‌های تفریحی مناسب برای این افراد وجود دارد؟

قانون عصای سفید در ایران خیلی رعایت نمی‌شود، ولی در اروپا وقتی سوار اتوبوس می‌شوید، می‌بینید که برای معلولان و نابینایان صندلی مخصوص وجود دارد و کسی به جز آن‌ها روی‌شان نمی‌نشینند. به این دلیل که در اروپا فرهنگ‌سازی شده، اما در ایران این‌گونه نیست و فقط در منطقه‌ی ۶ تهران امکانات کمی در اختیار نابینایان مثل چراغ‌قرمز و برجسته‌سازی خیابان‌ها گذاشته شده که بسیار ناچیز است.

*فعالیت ورزشی، شرکت در المپیادها و… برای نابینایان چگونه است؟

امکانات برای نابینایان بسیار کم است و آن‌ها در مکان‌های ورزشی با معلولان دیگر فعالیت می‌کنند مثل بازی فوتبال که به شکل نشسته انجام می‌شود. غزاله رجایی زاده یکی از ورزشکاران نابیناست که در رشته‌ی شنا چندین مدال ورزشی کسب کرد و بی‌نهایت باهوش است. ما در جامعه از این افراد با استعداد بسیار داریم، ولی به دلیل شرایط نامطلوب اصلا پیشرفتی نمی‌کنند.

*در تهران و ایران چند آموزشگاه برای آموزش افراد نابینا وجود دارد؟

از این مراکز می‌توان به بهزیستی، آموزش‌وپرورش، انجمن عصای سفید و پنج شش مرکز دیگر اشاره کرد. ولی در شهرستان‌ها پراکنده مشغول هستند و به گستردگی این سه مرکز نیست. آموزش‌هایی مختلفی مثل قرآن، زبان انگلیسی، زبان فرانسه، کاردستی، شاهنامه‌خوانی، آموزش بریل و جهت‌یابی در خیابان دارند. برای ورزش بانوان سالنی در نظر گرفته‌ شده که فضا بسیار کوچک و محدود است و باید برای ورزش امکانات بیشتری در نظر گرفته شود.

*آیا از لحاظ خدمات درمانی به این افراد توجه می‌شود؟

خدمات درمانی در کشور بسیار ضعیف است و بعضی پزشک‌ها مساعدت می‌کنند، ولی کافی نیست. بخشی از نابیناها در شهرستان‌ها متولد می‌شوند، زیرا به مادران روستایی آموزش‌های لازم داده نمی‌شود تا از وقوع چنین مشکلاتی جلوگیری شود. ۵۰ درصد بیماری قبل تولد و ۵۰ درصد آن بعد تولد است که اگر فرهنگ‌سازی شود شاهد افزایش نابینایان نخواهیم بود.

*در استان خراسان شمالی، روستایی به نام چهار برج وجود دارد، که تمام اهالی روستا نابینا هستند. در راستای درمان اهالی روستا چه‌کارهای انجام می‌شود؟

بله نزدیک بجنورد و در خراسان شمالی است که به دلیل ژنتیک یا ازدواج‌های فامیلی این مشکل به وجود آمده است، ولی من از امکانات و خدمات اطلاعی ندارم.

*آیا حمایت دولت از این افراد و این انجمن کافی است؟

خیر، اصلا.

*به نظر شما بهتر نیست افراد روشن‌دل در چارچوب دولت مشغول به کار شوند تا حال نابینایان بهتر درک شود؟

بله صد درصد. من شنیدم که در یکی از کشورهای اروپایی شهردار یکی از شهرها نابیناست. آقای دکتر صابری که از روشن‌دلان هستند می‌خواستند در شورای شهر عضو شوند، ولی رای نیاوردند. با اینکه این افراد بسیار توانمند هستند و طرح می‌دهند، اما توجه کمی به آن‌ها می‌شود. این افراد توانایی‌های بی‌نظیری دارند که وقتی خودم را با آن‌ها مقایسه می‌کنم می‌بینم من هیچ کاری نکرده‌ام.

*کلام آخر

امیدواریم برای این افراد امکانات مناسب در نظر گرفته شود. امکانات و اشتغال‌شان تامین شود، زیرا ممکن است بسیاری از بیمارانی که بیماری‌های صعب‌العلاج دارند مدت طولانی عمر نکنند، ولی اگر به این عزیزان امکانات رفاهی و فرهنگی داده شود می‌توانند با عمر طبیعی زندگی بسیار عالی داشته باشند و با آزمایش‌های ژنتیک به‌راحتی ازدواج کنند و ادامه تحصیل دهند. بسیاری از این عزیزان جزو قشر تحصیل‌کرده‌ی جامعه هستند. ما می‌خواهیم موضوع اشتغال آن‌ها تامین شود. قوانین خوبی مثل قانونی که اگر شخصی با عصای سفید تصادف کند، حق‌ و حقوق بسیاری به آن شخص و خانواده‌اش تعلق می‌گیرد باید در مجلس بیشتر تصویب شود و این عزیزان بیشتر از قبل حمایت شوند.