خانم‌های باردار بخوانند

خانم‌های باردار بخوانند

مهتاب مسعودی‌فر

کارشناس مامایی

 

بررسی انواع روش زایمان طبیعی

خانم‌های باردار بخوانند

 

پزشکان پس از سنجیدن عوامل بسیاری یکی از دو روش زایمان (طبیعی و سزارین) انتخاب می‌کنند. اگر شرایط کاملا عادی و طبیعی باشد، پیشنهاد پزشک معالج زایمان طبیعی است. این طبیعی بودن فاکتورهای بسیاری دارد؛ به طور مثال، سایز جنین باید با اندازه‌های لگن مادر تناسب داشته و پیش‌بینی عبور جنین از لگن مادر برای پزشک امکان‌پذیر باشد. علاوه بر این‌ها، سلامت جنین هم اهمیت دارد، چرا که زایمان طبیعی زمان‌بر است و گاهی تا ۱۰ ساعت یا بیشتر طول می‌کشد و جنین هم باید توان همراهی‌ این دوران را داشته باشد. موضوعاتی مثل شکل قرار گرفتن جنین در شکم مادر و ضربان قلب جنین از عواملی است که روش زایمان را تعیین می‌کند، اما در مواردی خاص پزشکان از ابتدای بارداری سزارین را به عنوان بهترین و کم‌خطرترین راه در نظر می‌گیرند. معمولا مادرانی که بیماری دیابت دارند فرزندان درشتی خواهند داشت و انجام زایمان طبیعی برای آن‌ها کاری دشوار است.

برای مادرانی که دوقلو یا چند قلو باردار هستند نیز گاهی روش سزارین توصیه می‌شود. زایمان طبیعی حیات جنین‌های دیگر را تهدید می‌کند، چون ممکن است همه‌ی آن‌ها در موقعیت مناسبی قرار نگرفته باشند.

هیچ‌کس مقصر نیست:

درست است که پزشک تشخیص خود را به زایمان طبیعی داده، اما اوضاع روند طبیعی خود را طی نکرده است. این موضوع حتی در کنترل مادر هم نیست. تمام عواملی که گفته شد دست به دست هم می‌دهند و گاهی در ساعات آخر، پزشک را وادار به گرفتن تصمیم اورژانس می‌کند؛ به طور مثال، نوزاد نمی‌چرخد و توان خروج طبیعی از لگن را ندارد و مادر هر چه سریع‌تر به اتاق عمل منتقل می‌شود. خانواده‌ها باید توجه کنند که این موضوع در کنترل هیچ کسی نیست.

 

زایمان طبیعی بعد از سزارین

اگر مشکل تنگی لگن مطرح نباشد و علت دیگری برای سزارین مثل افت ضربان قلب، جنین و… وجود داشته باشد، فرد می‌تواند بعد از سزارین، زایمان بعدی را طبیعی انجام دهد.

 

آشنایی با هفت روش زایمان طبیعی

یکی از متداول‌ترین روش‌های زایمان بدون درد تزریق دارو است. زمانی که دهانه‌ی رحم پنج سانتی‌متر باز می‌شود می‌توان از داروهای تزریقی مانند پتدین و… استفاده کرد. در این روش درد هنگام زایمان طبیعی به شدت کاهش می‌یابد و مادر حین انقباضات استراحت دارد. در اصل پیش از آنکه فشار وارد کردن، نوزاد شروع شود باید این دارو تزریق شود.

چه شرایطی دارد؟

تقریبا تمام خانم‌های باردار می‌توانند از این روش استفاده کنند مگر آنکه به پتدین حساسیت داشته باشند. نکته‌ی مهم آن است که استفاده از این روش روند زایمان را کند و مادر را خواب‌آلود می‌کند.

 

طبیعی با بی‌حسی اپیدورال

در این روش، از نقطه‌ی خاصی روی کمر بیمار سوزن باریکی رد و لوله‌ی پلاستیکی نازکی از طریق این سوزن داخل مهره‌های کمری جاگذاری می‌کنند و به تدریج داروهای بی‌دردی از این لوله تزریق می‌شود. معمولا این کار زمانی انجام می‌شود که دهانه‌ی رحم ۴ تا ۵ سانتی‌متر باز شده باشد. بی‌حسی اپیدورال بی‌دردی نسبتا خوبی ایجاد می‌کند، اما در مرحله‌ی آخر زایمان و زمانی که دهانه‌ی رحم ۱۰ سانتی‌متر باز شد و سر جنین باید کانال زایمانی را طی کند. کمک‌های ارادی مادر بسیار کمک‌کننده است. در خانم‌هایی که بی‌حسی اپیدورال دارند به دلیل بی‌حسی پایین تنه‌شان نمی‌توانند فشاری وارد کنند؛ بنابراین، خروج جنین با تاخیر انجام می‌شود و پزشک گاهی نیاز دارد که از وکیوم کند.

 

چه شرایطی دارد؟

استفاده از این روش به تجربه و حضور مداوم پزشکان بی‌هوشی نیاز دارد. هر خانمی می‌تواند این کار را درخواست کند، اما مادرانی که انحراف ستون فقرات دارند نمی‌توانند از این روش برای زایمان استفاده کنند.

 

زایمان با روش فیزیوتراپی

انتقال امواج الکتریکی از طریق پوست در شیوه‌ای که تنس نام دارد به کاهش درد مادران باردار هنگام زایمان کمک می‌کند. تنس‌هایی وجود دارند که امواج الکتریکی تولید می‌کنند و روی مهره‌های کمری ۴ و ۵ قرار داده می‌شوند. پلاکی روی این مهره‌ها قرار می‌گیرد و امواج ظریفی ایجاد می‌کند که باعث ترشح مورفین‌های طبیعی بدن می‌شود و طول مدت زایمان را کاهش می‌دهد. استفاده از سوزن‌های طب سوزنی نیز دقیقا به همین منظور و برای کاهش درد زایمان طبیعی به کار می‌رود.

چه شرایطی دارد؟

این روش از آنجا که یکی از روش‌های زایمان بدون درد محسوب می‌شود بسته به شرایط مادر مورد استفاده قرار می‌گیرد و به طور طبیعی منع خاصی ندارد.

 

زایمان در آب

ایده‌ی انجام این کار از کشورهای اروپای شرقی که منابع آب فراوانی دارند منشا گرفته است. دراین روش زنان بارداری که درد زایمان سراغ‌شان می‌آید وارد وان آب می‌شوند. در این حالت حس درد کمتر و بی‌دردی نسبی ایجاد می‌شود، اما این روش در کشور ما خیلی موفق نبوده است. در برخی مراکز در کشور ما این روش به نحو احسنت و موفقیت‌آمیز انجام می‌شود.

چه شرایطی دارد؟

این زایمان برای تمام خانم‌ها مناسب نیست و مادری که می‌خواهد زایمان در آب انجام دهد باید درطول دوران بارداری هیچ عارضه‌ای نداشته و لگنش در شرایط مناسب باشد و علاوه بر این جنین او درشت نباشد. گر چه زایمان در آب طرفداران زیادی در دنیا دارد، اما در کشور ما به دلیل محدود بودن تجهیزات فقط در چند بیمارستان انجام می‌شود.

 

زایمان فیزیولوژیک

در این روش اجازه داده می‌شود زایمان به همان روش طبیعی که سال‌هاست انجام می‌شود اتفاق بیفتد. مهم‌ترین نکته در مورد این زایمان کلاس‌های آموزشی است تا استرس مادر کاهش یابد. برای انجام این زایمان از اواسط بارداری مرتب کلاس‌هایی برای مادران برگزار و درباره‌ی فیزیولوژی و مراحل زایمان توضیح داده می‌شود. در این روش حمایت همسر بسیار اهمیت دارد.

در این روش مادر آزاد است بنشیند، بایستد یا راه برود حتی می‌تواند هنگام زایمان از مایعات و آب‌میوه استفاده کند. معمولا کار دیگری که انجام می‌شود این است که هنگام درد وسایلی مانند توپ تایپلس را به مادر می‌دهند تا بغل کند و دردش کمتر شود. روش‌هایی مانند شل کردن عضلات، کم کردن استرس، تکنیک تنفس عمیق و ریلکسیشن قبل از بروز دردها باید آموزش داده شود. ضمن اینکه یک ماما مدام کنار مادر باید باشد تا اضطراب او کاهش یابد.

چه شرایطی دارد؟

تمام مادران می‌توانند از روش زایمان فیزیولوژیک بهره ببرند؛ حتی خانم‌هایی که بیماری‌های جدی قلبی دارند هم محدودیتی برای زایمان فیزیولوژیک ندارند.

 

زایمان با گاز استنشاقی

استفاده از گازهای مخصوص استنشاقی نیز درد هنگام زایمان را کاهش می‌دهد و عوارض خاصی ندارد. در این روش محلولی از اکسید نیترو و اکسیژن تجویز می‌شود که در بسیاری از زنان بی‌دردی رضایت‌بخشی را در جریان زایمان به وجود می‌آورد. در این حالت مادر کپسول انتولوکس را روی بینی می‌گذارد و هر زمان درد را حس کرد آن را استنشاق می‌کند.

چه شرایطی دارد؟

این روش فقط در صورتی که مادر حساسیت داشته باشد منع مصرف دارد. نکته‌ی دیگر وجود چنین کپسولی در بیمارستان‌ها مورد نظر است. متخصص باید به مادر درباره‌ی میزان و نحوه‌ی استنشاق این گاز آموزش دهد.

 

زایمان با هیپنوتیزم

این روش در کاهش درد بسیار موثر است. در این روش حالتی است که در آن خودآگاهی فرد تغییر پیدا می‌کند و با تلفیق‌پذیری، درد زایمان کم می‌شود که البته باید فرد ماهری آن را انجام دهد. در این مورد به برخی از پزشکان آموزش‌های لازم داده می‌شود، اما آمار دقایقی درباره‌ی مراکزی که این کار را انجام می‌دهند وجود ندارد به طور کلی، در این روش باید مادر از پنج ماهگی آموزش ببیند.