مرنجاب کویر محبوب کویرگردان

مرنجاب کویر محبوب کویرگردان

تهیه و تنظیم: کیمیا شاهرخی

ایران با داشتن جغرافیای خاص که فقط در معدود نقاطی از دنیا وجود دارد علاوه بر اینکه نقاط ساحلی، جنگل‌ها، کوه‌ها و دشت‌های سرسبز از موهبت داشتن مناطق کویری هم برخوردار است. امروزه گشت‌وگذار در طبیعت ایران، فقط محدود به مناطق خوش آب و هوا پرآب و جنگلی  نیست، بلکه به لطف پیشرفت تکنولوژی و افزایش سطح آگاهی و البته حس تنوع‌طلبی، مناطق کویری و بیابانی طرفداران زیادی پیدا کرده‌اند. کویر زیبای مرنجاب، یکی از پرطرفدارترین نقاط کویری ایران است که میان کویرگردان و بازدیدکنندگان محبوبیت بالایی دارد. این کویر یکی از بهترین نقاطی است که می‌توانید برای سفرهای بیابانی انتخاب کنید. در این شماره به استان اصفهان، شهر آران و بیدگل سری می‌زنیم تا با کویر مرنجاب آشنا شوید که مطمئنا از دیدن رم‌های شنی، کاروانسرا و….در دل کویر سخت به وجد می‌آیید.

مرنجاب

کویر مرنجاب، در شمال شهرستان آران و بیدگل، در استان پهناور اصفهان، واقع شده که از شمال به دریاچه‌ی نمک آران و بیدگل، از شرق به کویر بند ریگ و پارک ملی کویر، از غرب به کویر مسیله و دریاچه‌های نمک حوض سلطان و حوض مره و در نهایت به شهرستان آران و بیدگل از سمت جنوب منتهی می‌شود. مرنجاب، در اصل نام کاروانسرا و قناتی بوده که در زمان شاه عباس صفوی بنا شده و پس از آن مناطق اطراف آن به کویر مرنجاب شهرت یافته است. تپه‌های شنی بلند و جنگل‌های تاق جلوه‌ی زیبایی به این منطقه زیبایی وصف نشدنی بخشیده‌ است. چاه تاریخی دستکن در قسمت شرق کویر، محل آبشخور شترهای کاروان‌ها بوده است. قلعه‌ی مرنجاب، کاروانسرایی در کویر است که در مسیر راه ابریشم قرار دارد و کاروان‌ها برای سفر به خراسان، اصفهان، ری و بالعکس از این مسیر می‌گذشتند. همچنین، منطقه‌ی بیابانی ریگ شق (در گویش محلی رق شق) منطقه‌ای بیابانی شمال شهرستان بادرود اصفهان، ادامه‌ی ریگزار بزرگ بند ریگ و ارتفاع بلندترین تپه‌های ماسه‌ای ریگ شرق حدودا ۷۰ متر است. این کویر از وجود دو نعمت الهی یکی جزیره‌ی سرگردان و دیگری دریاچه‌ی نمک شهرستان آران و بیدگل، برخوردار که جذابیت آن را  چند برابر کرده است. ارتفاع متوسط کویر مرنجاب از سطح آب‌های آزاد حدود ۸۵۰ متر و قسمت بیشتر این کویر پوشیده از تپه‌های شنی و ریگزار است. کویر مرنجاب از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی و عمده پوشش گیاهی منطقه شامل گیاهان شورپسند از جمله درخت‌های گز، تاق و بوته‌های قیچ  است. پوشش جانوری منطقه به دلیل وجود آب و غذای فراوان بسیار غنی است و از جمله حیوانات موجود می‌توان به گرگ، شغال، کفتار، روباه شنی، گربه‌ی شنی، بزمجه، آفتاب پرست، انواع مارمولک، مار، عقرب، تیهو، عقاب، شاهین و … اشاره کرد. در سال اخیر، یک جفت پلنگ نیز در منطقه مرنجاب مشاهده شده است.

چاه تاریخی دستشکن

قنات کنار کاروانسرا، که برکه‌ی بزرگی به وجود آورده، آبش از دو چشمه‌ی آب شور و آب شیرین تامین می‌شود و این دو چشمه با هم به سطح زمین می‌آیند که این در کویر نمک و شوره‌زار پدیده‌ای بسیار منحصر به فرد و باعث تعجب بسیاری از زمین شناسان شده است.

 

کاروانسرای مرنجاب قعله‌ای در دل کویر

کاروانسرای مرنجاب و قلعه‌ای در کویر آران و بیدگل کنار دریاچه‌ی نمک آران و بیدگل واقع شده‌ و شاه عباس در سال ۱۰۱۲ قمری آن را ساخته است. کاروانسرا مرنجاب که ۳۵۰۰ مترمربع زیربنا و ۲۹ عدد اتاق دارد. در ارتفاع ۸۵۰ متری از سطح دریای آزاد و در حاشیه‌ی جنوبی دریاچه‌ی قم و در ۵۰ کیلومتری شمال شرق مرکز شهر آران و بیدگل واقع شده ‌است. کاروانسرای مرنجاب در مسیر جاده‌ی ابریشم قرار دارد و راه ارتباطی بین خراسان و اصفهان از آنجا می‌گذشته است. در بالای کاروانسرا به شکل سنگرهای دیدبانی است، همیشه ۵۰۰ پاسدار مسلح در قلعه حضور داشتند و امنیت عبور کالا از چین به اروپا و بالعکس را در این منطقه تامین می‌کردند.

جزیره‌ی سرگردان

جزیره‌ی سرگردان تپه‌ای است که در دریاچه نمک آران و بیدگل قرار دارد. مناظر دریاچه نمک از فراز این جزیره آنچنان بدیع و زیباست که هر بیننده‌ای را مجذوب خود می‌کند. نامگذاری نام سرگردان به این دلیل است هنگامی که از فاصله‌ی دور به این جزیره نگاه می‌کنید دو انتهای جزیره در افق محو می‌شوند و منظره‌ای مانند کشتی سرگردانی در دریای بیکران کویر پدید می‌آورند. محو شدن دو انتها به علت گرمای شدید منطقه و در نتیجه آن خطای دید و شکست نور است. پیشینیان معتقد بودند که این جزیره همواره در حال حرکت است و از جایی به جای دیگر نقل مکان می‌کند. همه‌ی مردم مى توانند خود را به این مکان دلفریب برسانند، زیبایى‌هاى کویر را از نزدیک ببینند و با اطراق در کاروانسراى دنج مرنجاب و همنشینى با عروس کویر؛ یعنى، دریاچه سحرانگیز نمک، استنشاق پاک‌ترین هواى کویرى و رویت ستاره باران‌ترین شب‌ها، بقچه‌ای خاطرات فراموش نشدنى را به شهرهاى دود و دم زده خود، سوغات ببرند.