از روح خود در برابر آلودگی محافظت کنید

از روح خود در برابر آلودگی محافظت کنید

نازنین پیرکاری – کارشناسی ارشد روان‌شناسی

در ایران، تهران، بیشترین شاخص آلودگی هوا را دارد.

تهران شهر پرجمعیت و پر رفت و آمدی است.

روزانه میلیون‌ها نفر برای تامین نیازهای خود به سطح شهر می‌آیند و از هوایی تنفس می‌کنند که کم‌کم جان و روان آن‌ها را آلوده می‌کند. قطعا در مترو، تاکسی، محل کسب و کار، در حین خرید و… با افرادی مواجه شده اید که حال خوشی ندارند، زیر لب با خود زمزمه می‌کنند که عجب روزگاری شده و وضعمان به کجا رسیده که همه به اصطلاح بی‌عصاب شده‌اند.

بی‌اعصاب واژه‌ای است که در روزانه بارها و بارها آن را تکرار می‌کنیم اما از معنای حقیقی آن شاید بی‌خبر باشیم. به راستی چرا مردم تهران و سایر کلان شهرهایی که هوای ناپاک دارند بی‌اعصاب‌تر هستند؟

آلودگی هوا، تغییر ویژگی‌های طبیعی جو بر اثر مواد شیمیایی، ریزگردی یا عامل‌های زیست شناختی است.

آلودگی هوا ممکن است طبیعی مانند فعالیت آتشفشان‌ها یا مصنوعی (ساخت دست انسان) باشند.

بیشتر آلودگی‌های مصنوعی ناشی از فعالیت وسایل نقلیه و کارخانه‌ها هستند. سرب، منواکسید کربن، اکسیدهای نیتروژن‌دار و دی‌اکسیدگوگرد عمده مواد آلاینده‌های مصنوعی هستند. آلودگی هوا علاوه بر تاثیرات جسمانی، تاثیرات روانی هم بر انسان دارد.

آلودگی هوا نه تنها سلامت جسم را تهدید می‌کند بلکه در ایجاد افسردگی، پرخاشگری، خواب آلودگی، بیش فعالی در کودکان، اختلال در حافظه و دیگر اختلالات روانی موثر است.

هنگام آلودگی هوا افراد زودرنج‌تر، پرخاشگرتر، عصبانی‌تر و کم تحمل‌تر می‌شوند، یعنی با اینکه در گذشته هم مشکلات اقتصادی و اجتماعی داشته‌اند اما حالا خیلی زودتر به استرس‌ها واکنش نشان می‌دهند و حساس‌تر شده‌اند. اگر به تازگی فکر می‌کنید فراموش کار شده‌اید  و حافظه‌تان مثل قبل قوی نیست احتمالا به دلیل افزایش سرب موجود در هوا است.

سرب علاوه بر آثار زیان‌باری که بر سلامتی جسم دارد، سلامت روان را هم تهدید می‌کند. سرب با تاثیر منفی بر سلسله اعصاب مرکزی سبب توهم زایی و کاهش حافظه می‌شود که به مرور با افزایش اختلالات ذهنی، باعث فراموشی‌های دائمی، بیماری‌های لرزشی و علایمی شبیه جنون خواهد شد.

آیا تجربه کرده‌اید؟

غذای مغز گلوکز و اکسیژن است و کاهش انتقال اکسیژن به مغز هیپوکسی نامیده می‌شود.

حالا حدس بزنید وقتی مغز از یکی از این مواد غذایی محروم شود چطور می‌تواند عملکرد عادی خود را داشته باشد.

با کمبود اکسیژن تقریبا همه فعالیت‌ها کندتر می‌شوند، ضریب هوشی و قدرت استدلال کاهش یافته، مهارت‌های حرکتی کم می‌شود، حواس دچار خطاهای حسی و ادراکی شده، خواب آلودگی و کم‌حوصلگی ایجاد می‌شود و فرد قادر به کنترل خشم خود نیست.

احساس می‌کنید دیگر شاداب نیستید؟

منواکسیدکربن و دی‌اکسیدگوگرد در هوا باعث می‌شوند شادابی شما کم شده و کمتر سرحال باشید.

آلودگی هوا در دراز مدت می‌تواند شخصیت افراد را هم تغییر دهد، مثلا اگر فردی برون‌گراست مانند یک فرد درون‌گرا رفتار خواهد کرد یا دیگر مثل گذشته اجتماعی و سرزنده نخواهد بود و کسانی که از بیماری افسردگی رنج می‌برند افسرده‌تر خواهند شد.

مدام نگران سلامتی خود هستید؟

آلودگی هوا باعث می‌شود مبتلایان به وسواس هم نگرانی‌های مضاعفی پیدا کنند و مدام به این موضوع فکر کنند که به بیماری خطرناکی دچار شده‌اند.

همین احساس تشدید بیماری و وسواس زمینه بروز بیماری دیگری به نام خود بیمارانگاری را فراهم می‌کند.

آلودگی هوا بر کودکان می‌تواند باعث بروز تحریک‌پذیری و احساس خستگی دائم شود. اثرات آلودگی هوا بر کودکان می‌تواند بسیار خطرناک باشد، چون دستگاه عصبی کودکان در حال رشد است و ریزگردها باعث ایجاد اختلال در روند رشدی آن‌ها خواهد شد.

با تمام این مشکلات ما در هوای آلوده زندگی می‌کنیم، سر کار می‌رویم و مشغول فعالیت‌های اجتماعی و فردی خود هستیم. در اینجا راهکارهایی برای زندگی در وضعیت کنونی را توصیه می‌کنیم:

تا حد امکان استرس خود را با استفاده از قوی کردن رابطه خود با خداوند، مراقبه، گرفتن دوش با آب خنک، گوش دادن به موسیقی‌های ملایم و آرامش بخش مدیریت کنید.ساعت‌های استراحت خود را بیشتر کرده و به مغزتان استراحت بدهید.

ورزش کنید، مخصوصا ورزش‌هایی مثل کوهنوردی یا پیاده‌روی آن هم در محیط‌هایی با هوای سالم‌تر. با خانواده‌تان دور هم جمع شوید و به یکدیگر عشق بورزید، دور هم از نوشیدنی‌های گرم لذت ببرید مخصوصا دم نوش‌های آویشن، گل‌گاوزبان و سنبل‌الطیب که در سم‌زدایی از بدن و ایجاد آرامش نقش دارند. در آخر برای کم شدن نگرانی‌ها و آرامش بیشتر در زمان حال زندگی کنید و از لحظه لحظه‌ی زندگی‌تان لذت ببرید.