دردِ سرهای عظیم

دردِ سرهای عظیم

در طول روز، افراد بسیاری دچار سردرد می‌شوند. برخی سردردها اختصاصی‌تر هستند و با علامت دیگری همراه نیستند. برخلاف تصور عموم، در این سردردها، مغز عامل ایجاد سردرد نیست بلکه سردرد از بد عمل کردن عضلات، عروق خونی و اعصاب ناشی می‌شود؛ برای مثال، گشاد شدن شریان‌ها و انقباض بیش از حد عضلات عصب‌های خاص و حساسی در مغز را تحریک می‌کند و در نتیجه سردرد را به وجود می‌آورد. هورمون‌هایی مانند استروژن باعث بدتر شدن سردرد می‌شوند. از آنجایی که خانم‌ها طی عادات ماهیانه متحمل نوسانات هورمونی در بدن می‌شوند، احتمال بروز سردرد متوسط تا شدید در آن‌ها دو برابر آقایان است. همچنین، خانم‌ها بیشتر از آقایان به انواع خاص سردرد مانند میگرن دچار می‌شوند.

 

انواع سر درد

سردرد خوشه‌ای

این نوع سردرد، شدیدترین درد را همراه دارد و در عین حال کمتر از انواع دیگر شایع است. از هر ۱۰ فرد مبتلا به این بیماری ۹ نفرشان مرد است که بیشتر سیگاری‌های افراطی و افراد دائم الخمر هستند. سردردهای خوشه‌ای به شکل گروهی حمله می‌کنند. معمولا درد هر روز، در یک ساعت معین، بروز می‌کند و ممکن است روزها، هفته‌ها یا حتی ماه‌ها طول بکشد. در نهایت، هم این امکان وجود دارد که پس از بهبودی نسبی، درد ماه‌ها یا سال‌ها به سراغ فرد نیاید و او فکر کند که کاملا خوب شده است. هنگام شروع حمله، درد شدید و کشنده‌ای در یک طرف سر احساس می‌شود. ضمن آنکه ممکن است آبریزش بینی و چشم از همان طرف سر آغاز شود. گاهی اوقات، استنشاق اکسیژن خالص در مرحله‌ی اول بروز سردرد، ممکن است درد را متوقف کند. هنگامی که به این نوع سردرد مبتلا شدید، سیگار نکشید و از انجام فعالیت‌های استرس‌زا خودداری کنید.

 

 سردرد تنشی یا هیجانی

این نوع سردرد بسیار شایع است. علت پیدایش این نوع سردرد، انقباض عضلات کاسه‌ی سر، گردن، شانه و صورت است. مهم‌ترین دلیل پیدایش این انقباض‌ها نیز هیجانات عصبی است. سردرد تنشی، هم به شکل پراکنده و نامنظم بروز می‌کند و هم به شکل مزمن و حاد گریبان افراد را می‌گیرد. طوری که شخص در طول یک ماه ممکن است پنج روز با این سردرد دست و پنجه نرم کند. معمولا درد از ناحیه‌ی پیشانی، گردن یا شانه شروع می‌شود و به تــدریج تمام کاسه‌ی سر را فرا می‌گیرد. این درد ماهیت فشاری دارد، ولی خاصیت ضربانی ندارد. بیمار در این سردرد سرش سنگین است و ممکن است حالت تهوع داشته باشد، اما به استفراغ دچار نمی‌شود. این درد می‌تواند ۳۰ دقیقه تا ۷ روز ادامه داشته باشد. معمولا برای درمان سردردهای پراکنده و نامنظم می‌توان از قرص‌های مسکن استفاده کرد. علاوه بر آن، سرد و گرم کردن پیشانی به کمک یک حوله یا ماساژ آرام شقیقه و گیجگاه تاثیر بسزایی در تسکین این نوع سردرد دارد.

 

میگرن

میگرن، سردرد شدید و گذرایی است که گاهی در یک قسمت سر پدید می‌آید. میگرن در زبان یونانی به معنای «نیمه‌ی سر» است. معمولا سردرد میگرنی با یک دوره‌ی مقدماتی آغاز می‌شود که طی آن شخص به طرز غیرعادی احساس خستگی و کسالت می‌کند؛ سپس حالت تهوع، استفراغ، اختلالات بینایی و بیشتر بیزاری از نور (ترس از نور) به وجود می‌آید. این دوره‌ی مقدماتی ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد و متعاقب آن سردرد بروز می‌کند. دردی که همراه میگرن است ربطی به گشاد شدن رگ‌ها ندارد. در حقیقت، افراد مبتلا به میگرن نمی توانند به خوبی در برابر محرک‌های محیط از قبیل نور، صدا و حتی علایم درد واکنش نشان دهند در نتیجه میزان درد شدت می‌یابد. با اسکن مغز معلوم شد هنگام بروز میگرن، فعالیت ساقه‌ی مغز نیز غیر طبیعی می‌شود. ساقه‌ی مغز به ناحیه‌ای از مغز گفته می‌شود که کنترل واکنش‌های مربوط به گرسنگی و تنفس را بر عهده دارد. این ناحیه همانند فیلتر عمل می‌کند و موجب می‌شود افراد، پیغام‌های ناخواسته یا مزاحم مثل صداهای اضافی را از خود دور کنند. هنگامی که ساقه‌ی مغز خوب عمل نکند، این پیغام‌ها به سمت مغز هجوم می‌برند و موجب پر شدن مغز از بارهای اضافی می‌شوند.به نظر می‌رسد داروهای ضد تشنجی که بیماران مبتلا به صرع برای جلوگیری از حمله‌ی صرع مصرف می‌کنند آن دسته از سلول‌های عصبی را، که موجب بروز میگرن می‌شوند، غیر فعال می‌کند. طبق تحقیقات حدود ۷۰ درصد بیماران مبتلا به میگرن شدید، از این داروها استفاده می‌کنند. داروهای ضد تشنج عوارض جانبی مثل خستگی، اضطراب و ریزش مو را به دنبال دارند؛ بنابراین، باید به دنبال داروهای جدیدی بود که فقط روی ساقه مغز اثر بگذارند.

 

سردرد به علت مننژیت (عفونت پرده‌ی مغزی)

درد در این بیماران به صورت فشرده است و تمام سر را فرا می‌گیرد، با استراحت کاهش می‌یابد و با حرکت بدنی تشدید می‌شود. وجود علائمی مثل تب و سفتی گردن به تشخیص این نوع سردرد کمک می‌کند.

 

سردرد به علت تومور مغزی

معمولا این نوع سردرد متناوب و در اوایل صبح شدیدتر است. بیشتر ماهیت حمله‌ای دارد و با حرکت سر، بلند کردن بار، عطسه و به خصوص سرفه تشدید می‌شود. معمولا سردرد همراه اختلالات خواب همراه است و گاهی بیمار به علت سردرد از خواب بیدار می‌شود.

 

سردرد به علت فشار خون بالا

معمولا سردرد در این بیماران زمانی ظاهر می‌شود که فشار خون در بیشترین حالت به حدود ۲۰ و فشار خون در کمترین حالت به حدود ۱۲ رسیده باشد. این نوع سردرد در ناحیه‌ی پس سر است و با درمان فشار خون در بیشتر موارد از بین می‌رود.

 

سردرد ناشی از بیماری‌های چشم

عیوب انکساری چشم باعث پیدایش سردردهای مکرر در ناحیه‌ی پیشانی، به خصوص هنگام مطالعه یا تماشای تلویزیون، می‌شود. معمولا سردرد ناشی از آب سیاه چشم نیز در ناحیــه‌ی پیشانی متمرکز می‌شود، اما همراه درد شدید و تهوع است.

 

سردرد ناشی از بیماری سینوس

سردرد ناشی از التهاب و عفونت سینوس‌ها (سینوزیت) بیشتر در ناحیه‌ی پیشانی متمرکز می‌شود. این دردها با حرکت سر و دراز کشیدن تشدید می‌شود و پس از بیدار شدن از خــواب به حداکثر شدت خود می‌رسد. این سردردها با درمان التهاب یا عفونت سینوس‌ها مرتفع می‌شوند.

 

سـردرد ناشی از عفونت دندان

این نوع سردرد بیشتر از ناحیه‌ی صورت شروع و به تدریج به تمام سر منتشر می‌شود و با درمان عفونت دندانی درد از بین می‌رود.

 

سردرد آلرژیک

این نوع سردرد متعاقب تماس فرد بیمار با ماده‌ی حساسیت‌زا ایجــــاد می‌شود. معمولا همراه با این نوع سردرد، سایر علائم حساسیت مثل گرفتگی بینی، آبریزش بینی، سرفه، عطسه و گاهی اسهال دیده می‌شود و معمولا کنترل حساسیت به کنترل سردرد منجر می‌شود.