وقتی استرس چاق می‌کند!

وقتی استرس چاق می‌کند!

استرس (فشار روحی) باعث چاقی می‌شود. بسیاری از عوامل باعث چاقی می‌شود. یکی از آن‌ها استرس می‌باشد. فشار روحی مزمن، موجب چاقی می‌شود. افرادی که دچار استرس‌های مزمن هستند، اشتهای زیادی به خوردن غذاهای چرب، پر نمک و شیرین پیدا می‌کنند. این‌گونه غذا‌ها معمولا ناسالم هستند و به افزایش وزن منجر می‌گردند. نتایج یک تحقیق جدید نشان می‌دهد که استرس اجتماعی می‌تواند موجب بروز چاقی شود. استرس، عامل پرخوری و چاقی است. افراد در شرایط استرس‌زا با عجله غذا می‌خورند. اکثر اوقات افراد برای راحت کردن خود و مقابله با استرس یا صرفا انجام کاری در مواقع ناراحتی و افسردگی به غذا پناه می‌برند. خیلی افراد به اشتباه از غذا برای برآوردن برخی نیازهای اصلی خود مانند استراحت، ابراز احساسات، تحریک عقلانی یا آسایش استفاده می‌کنند.

ناراحتی روحی، اشتها را زیاد می‌کند و باعث می‌شود بدن‌تان غذاهایی را طلب کند که بسیار پر کالری هستند، اما مواد مغذی چندانی ندارند. با استرس‌های کوتاه مدت به علت عملکرد اعصاب سمپاتیک و هورمون نورآدرنالین، کاهش موقتی اشتها در افراد ایجاد می‌شود. نتایج بررسی‌های اخیر پژوهشگران دانشگاه ایالتی یووا نشان داده است که افزایش میزان استرس و تنش در نوجوانان با افزایش نرخ ابتلا به اضافه وزن و چاقی رابطه مستقیم دارد. هر نوع استرسی می‌تواند منجر به افزایش وزن دوباره‌ی شما شود. اضطراب و استرس، با چاقی و اضافه وزن ارتباط محکمی دارند و از راه‌های گوناگون موجب افزایش وزن در افراد مستعد می‌شود.

در شرایط اضطراب و استرس، به ویژه در موارد طولانی آن، نظم هورمونی بدن، دستخوش تغییر می‌شود و بدن تمایل به ذخیره‌ی چربی پیدا کرده و به اصطلاح استعداد چاقی پیدا می‌کند. فشار روحی بیش از اندازه، حتی بر محل ذخیره شده‌ی چربی‌ها در بدن اثر می‌گذارد. ارتباط‌هایی بین چربی‌های دور شکم و سطح بالای استرس یافته شده است. متاسفانه چربی‌های شکمی نه تنها از نظر ظاهری، نامطلوب می‌باشد، بلکه نسبت به چربی‌های ذخیره شده در ناحیه‌های دیگر بدن، از نظر سلامتی مخاطره‌آمیزترند. انرژی عصبی زیاد معمولا باعث می‌شود که افراد بیشتر از اندازه‌ی معمول بخورند. چند بار برای شما پیش آمده است که بدون آنکه گرسنه باشید، تنها به دلیل استرس بیش از حد، به آشپزخانه رفته و دنبال هله هوله و غذاهای دم دستی گشته‌اید؟

به طور کلی استرس همواره با مواد شیرین و قندی در جدال است. در شرایط استرس و اضطراب طولانی مدت، سطح انسولین خون بالا می‌رود و حد تعادل آن بالاتر از حالت طبیعی قرار می‌گیرد. هنگامی که ما زیر فشار استرس قرار داریم، هورمون‌های متعددی در بدن‌مان آزاد می‌شود که به تغییراتی در عملکرد داخلی بدن ما می‌انجامد. هنگامی که تحت فشار روحی قرار دارید، با افزایش سطح هورمون کورتیزول، متابولیسم (سوخت و ساز) بدن کندتر می‌شود و این به نوبه خود باعث افزایش وزن، حتی با مقدار معمولی غذا که قبلا هم مصرف می‌کردید، می‌شود. این پدیده همچنین گرفتن رژیم‌های غذایی را نیز مشکل‌تر می‌سازد.

استرس باعث می‌شود که بدن شما کورتیزول آزاد کند که موجب تحریک هورمون ذخیره‌ی چربی انسولین می‌گردد و انسولین باعث می‌شود که بدن شما ذخیره‌های چربی را حفظ کند. هنگامی که شما استرس دارید مایلید که بیشتر بخورید، به ویژه کربوهیدرات‌ها. کربوهیدرات‌ها منجر می‌شود که مغز سروتونین آزاد کند، که یکی از هورمون‌هایی است که باعث می‌شود احساس بهتری داشته باشیم و حال‌مان بهتر شود. همچنین فوق‌العاده آرام می‌شوید و افزایش لایه‌های چربی اطراف کمر شما شگفت‌آور خواهد بود. این راه، یک خود درمانی است. در نتیجه در خوردن آن‌ها زیاده‌روی می‌کنید. کارشناسان عقیده دارند یکی از علل عمده‌ای که افراد چاق در جوامع امروزی بیشتر دیده می‌شود این است که مردم دچار فشار روحی بیش از حد هستند و وقت کافی برای تهیه‌ی غذاهای سالم در منزل ندارند؛ بنابراین به مصرف غذاهای آماده مانند پیتزا، همبرگر، ساندویچ و… روی می‌آورند و اغلب این‌گونه غذاها نیز جزء غذاهای سالم محسوب نمی‌شوند.

توصیه‌های مهم:

*خندان بودن را امتحان کنید. یادتان باشد خنده می‌تواند یکی از سالم‌ترین پادزهرهای فشار روحی باشد. در حقیقت خنده، داروی طبیعی خوبی برای کاهش ناراحتی‌های روحی است؛ بنابراین فرصت‌هایی را برای خندیدن از دست ندهید.

*زندگی را باکنترل خشم‌تان شیرین نمایید! بیشتر بخندید و کمتر عصبانی شوید. یادتان باشد هر گاه اندیشه‌های شما در پیرامون خشم و عصبانیت چرخ می‌خورد، یقین بدانید که پیوسته خود را نگران و ناراحت خواهید داشت.

*از فعالیت‌های ورزشی غافل نشوید. تحقیقات ارتباط قوی میان فشار روحی و ورزش را ثابت کرده است. بدین‌گونه که ورزش موجب کاهش شدت پاسخ به فشار روحی، کم شدن آسیب‌پذیری فرد نسبت به بیماری‌های ناشی از استرس می‌شود.

*برنامه‌ی ورزشی (کوهنوردی، پیاده‌روی، آرام دویدن، شنا، دوچرخه‌سواری، حرکات نرمشی، ورزش صبحگاهی) را به طور مرتب و منظم انجام دهید.

*همیشه مثبت‌اندیش باشید. بهتر است در زندگی مثبت‌اندیشی را انتخاب کنید. یادتان باشد که اندیشه‌های مثبت و نشاط‌آور، جسم و روان را تازه‌تر و سالم می‌کند. به طور کلی با به دست آوردن دیدگاهی مثبت، از بروز فشار روحی خود بکاهید.

*از پیله‌ی خود بیرون بیایید. بیرون آمدن از پیله‌ی خود و خودداری از گوشه‌گیری و خندیدن، باعث از بین رفتن ناراحتی‌های روحی و افزایش بردباری و رضایت شغلی می‌شود. حال خوب و پرهیز از گوشه‌گیری می‌توانند حالاتی مفید و سالم در زندگی ما باشند.

*انجام پیاده‌روی منظم و مرتب را جدی بگیرید. بهتر است بیرون از فضای بسته‌ی خانه، ورزش و به ویژه پیاده‌روی کنید.

*هرگز سیگار نکشید. یادتان باشد که سیگار کشیدن یک پاسخ معمولی به فشار روحی می‌باشد. کشیدن سیگار، در توانایی فرد برای کاهش فشار روحی مشکل ایجاد می‌کند.

*از مصرف مواد غذایی مناسب و ضد استرس مانند جوانه گندم، مخمر آب جو، ماست، اسفناج، کلم بروکلی، حبوبات (انواع لوبیا، نخود، عدس، لپه، ماش)، غلات (برنج، گندم، جو)، هویج، سیب‌زمینی غافل نباشید.

*روزانه مایعات فراوان، به ویژه آب (۸-۶ لیوان) بنوشید.

*در مصرف مواد قندی و شیرین زیاده‌روی نکنید.

*با غذاهای پر چرب خداحافظی نمایید. خوردن غذاهای پر چرب را کاهش دهید.

*مصرف روزانه‌ی انواع میوه‌ها و سبزی‌های تازه را هرگز فراموش نکنید.

*خواب خوب داشته باشید. به دست آوردن یک الگوی ساده برای خوابیدن یکی از راه‌های حیاتی مبارزه با ناراحتی‌های روحی است. بی‌خوابی، یک علامت مشترک استرس است. متخصصان، خواب کافی را بین ۶ تا ۹ ساعت در هر شب می‌دانند.

*موسیقی آرام و شاد را بخشی از زندگی خود تلقی نمایید. در خانه موسیقی ملایمی بگذارید تا محیطی آرام بخش را به وجود آورید.

منابع مورد استفاده:

  1. تغذیه صحیح، ضامن سلامتی، وحید عرفانی، چاپ دوم، ۱۳۹۱، انتشارات آسیم
  2. جاده سبز زندگی، وحید عرفانی، چاپ اول،۱۳۸۹، انتشارات آسیم

 

ترجمه و تدوین: وحید عرفانی، نویسنده و پژوهشگر در حوزه سلامت

نشانی و شماره تلفن در صورت نیاز: تهران- بلوار ارتش -شهرک محلاتی- خیابان شاهد- میدان امام علی(ع)-خیابان نور-کوچه نور۳- مجتمع شقایق ۴-طبقه ۴-واحد۴۴، کد پستی۱۹۵۵۷۳۹۷۶۱شماره تلفن در صورت نیاز:۰۹۱۲۶۱۲۸۸۵۱

v.erfani@yahoo.com