ترخون

ترخون


۲۵/۰۶/۱۳۹۸ترخون گیاهی از خانواده کاسنی است علفی و چند ساله که ارتفاع آن تا یک متر نیز می‌رسد. برگ‌های باریک و بلند آن به رنگ سبز روشن و براق هستند. گل‌هایش زرد رنگ بوده و به صورت گل آذین خوشه‌ای در انتهای ساقه اصلی قرار دارد تکثیر آن از طریق پیدایش جوانه‌ها در ریزوم گیاه صورت می‌گیرد. منشأ اصلی ترخون در دره‌های آبرفتی روسیه و نواحی غربی آمریکای شمالی  است اما اکنون پرورش آن در تمام نقاط ایران انجام می‌شود. نام گونه این گیاه (دراکونکولوس) از کلمه دراگون به معنای اژدها گرفته شده است و علت این نام‌گذاری اثرات شفابخش و موثر این گیاه در درمان نیش‌زدگی انسان از مارها و حیوانات سمی است. این سبزی یکی از گیاهان معطر پر استفاده در صنایع غذایی بوده و از آن به طور گسترده در صنعت تولید مواد اولیه آشپزی و همچنین کنسروسازی استفاده می‌شود. ترخون به دلیل افزایش ترشح اسید معده و خاصیت اشتهاآوری از گذشته، به عنوان ادویه مخصوص گوشت مورد توجه بوده و سبب کاهش فشارخون هم می‌شود.

طبیعت و خواص ترخون

ترخون سبزی‌ای با طبع گرم و خشک است. در طب سنتی از این گیاه به عنوان کاهش دهنده درد دندان استفاده می‌شود. طی تحقیقات صورت گرفته محققان دریافتند ترخون می‌تواند به عنوان یک روبنده و از بین برنده رادیکال‌های آزاد در بدن نقش موثری ایفا نماید. مهم‌ترین اجزای اسانس ترخون عبارتند از استراگول (۴۰ تا ۷۰ درصد)، آلفا پینن، بتا پینن، لیمونن، میرسن و … . تلخون می‌تواند اعصاب را تقویت کرده و مقوی دستگاه هاضمه باشد این گیاه معطر به پیشگیری از تصلب شرائین و بیماری‌های عروقی کمک کرده و باعث کاهش دردهای مفاصل، دندان و لثه می‌شود. علت تسکین درد دندان به خاطر وجود ماده‌ای موسوم به اوژنول است که در سبزی ترخون وجود دارد.

تلخون، منبع بسیار خوبی از آهن، کلسیم و منگنز است، این سبزی همچنین دارای پتاسیم، منیزیم و ویتامین‏های A و C است. جویدن ترخون باعث جلوگیری از خونریزی لثه و التیام زخم‎های دهان می‎شود. ترخون قاعده‎آور بوده و درمان ‎كننده قاعدگی‎های دردناك است. خوردن ترخون برای تسکین دل درد و دردهای معده كه در اثر غذا و پرخوری به وجود آمده است، مفید است. همچنین اگر معده شما تنبل و ترشح آن ضعیف است، خوردن این سبزی همراه با غذا به شما کمک خواهد کرد. به طور کلی ترخون، مقوی دستگاه‌ هاضمه است و همچنین نفخ و باد شکم را دفع می‌کند.

ترخون قدرت دفاعی بدن را در برابر برخی ویروس‌ها و باکتری‌ها افزایش می‌دهد. از دیگر خواص ترخون تقویت اعصاب است، دم‌کرده ترخون دمنوش خوبی برای آرامش محسوب می‌شود. خوردن چای ترخون، هم خستگی را از بین برده، اعصاب را آرام می‌کند و راه حل خوبی برای مشکلات بی‌خوابی است. كسانی كه سستی كمر دارند، ترخون خشك یا ریشه ترخون را با زرده تخم‎مرغ مخلوط كرده به كمر بمالند تا بهبود یابند. پیشگیری از تصلب شرائین و بیماری‌های عروقی از دیگر خواص ترخون است، برای این درمان، جویدن برگ‌های ترخون و سپس بلع آن مفید است.

عوارض جانبی تلخون

اما خداوند دراستفاده از نعمت‌هایش همیشه بر اعتدال و میانه روی تاکید داشته است و در کنار مزایا و فواید این نعمات، ممکن است مضراتی نیز برای برخی افراد وجود داشته باشد. ترخون برای گرم مزاجان مضر است و زیاده‌روی در خوردن آن مشکلاتی را به وجود می‌آورد. زیاده‎روی در خوردن ترخون باعث كم شدن میل جنسی می‌شود و خون را تیره می‎كند. مصرف طولانی مدت این سبزی می‌تواند سبب ایجاد سرطان شود که به دلیل استراگول موجود در آن است. وجود استراگول در ترخون و تاثیر آن بر جنین و ایجاد ناهنجاری در آن، زنان باردار نباید آن را مصرف کنند. همچنین زیاده‌روی در مصرف ترخون باعث آغاز قاعدگی شده و در زنان باردار می‌تواند منجر به سقط جنین شود.