عشق افلاطونی ، عشق اسطرلاب اسرار خداست

عشق افلاطونی ، عشق اسطرلاب اسرار خداست


۱۳۸۹/۰۷/۱۳محمود قادری – مدرس و محقق و پژوهشگر طب‌سنتی و ایرانی

عشق کلمه‌ای است مقدس که هر کسی را یارای انتساب به آن نیست و ارزش و جایگاه این کلام آنقدر بالاست که یکی از صفات خداوند را عشق می‌نامیم. آنجا که در رأس نوشتارهای عاشقانه از کلمه هوال؟؟؟  استفاده می‌کنیم. در تعابیر ما انسان‌ها عشق از جایگاه خاصی برخوردار است اما شاید هرگز به معنی و مفهوم واقعی آن توجهی نداشته‌ایم. عشق در لغت به معنی علاقه شدید قلبی و دوست داشتن زیاد معنی شده است. عده‌ای معتقدند که عشق از عشقه گرفته شده و آن گیاهی بدون ریشه است به نام لبلاب، چون بر درختی پیچیده شود آن را بخشکاند عشق صوری درخت جسم صاحبش را خشک و زرد کند.

برخی محققین اعتقاد دارند که عشق از کلمه ؟؟؟ اوستایی به معنی خواست – خواهش و گرایش ریشه می‌گیرد.

در زبان فارسی به کسی که دارای احساس عشق نسبت به کسی دیگر است دلداده یا عاشق و به کسی که مورد احساس عشق طرف دیگر قرار می‌گیرد دلبر معشوقه – دلبرا می‌گویند. جایگاه عشق در زبان و ادبیات فارسی و عرفان به کسی پوشیده نیست و در تمامی اشعار و داستان‌ها و حکایات عاشقانه و عرفانه به دفعات مکرر نام این واژه برده شده است و برخی عشق را اصل و اساس هستی می‌دانند و به فرموده حضرت مولانا عشق اسطرلاب اسرار خداست.

انواع عشق:

در یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان عشق را در سه بخش ذیل عنوان کرد.

۱- عشق اعظم یا عشق الله – که این عشق را عشق معبود به خالق یا عشق کبیر می‌نامند در این عشق رابطه شدید و علاقه فرد به خالق هستی نمود پیدا می‌کند و بالاترین و والاترین نوع عشق است – عشق اعظم مبداء و سرمنشاء عالم هستی است در اینجا مخلوق پیوسته در فکر رسیدن به وصال خالق خویش است و در این راستا از هیچ تلاشی فروگذار نیست.

۲- عشق اوسط

این عشق علاقه فرد به امور و مسائل مادی در جهان هستی است که می‌توان آن را عشق زمینی نامید.

در این نوع عشق فرد می‌تواند علاقه‌مند به انسان‌ها شود. عشق به مادر، پدر، برادر، همنوع و همسر همگی از این نوع رابطه پیروی می‌کند که عشق اوسط یا زمینی را می‌توان به دو بخش عشق پاک و عشق همراه هوس یا شهوت تقسیم کرد.

علاقه‌ی پدر به دختر و عشق ورزی این دو نوعی عشق پاک زمینی است که در آن تمام روابط و تمایلات و عشق و علاقه بدون کوچکترین هوس و شهوتی انجام می‌شود.

عشق پاک زمینی یکی از زیباترین عشق‌های عالم هستی است و اما نوع دیگر عشق زمینی یا عشق اوسط که همراه با شهوت و هوای نفس است عشق و رابطه زن و شوهر یا افراد است .در این میان برخی ممکن است این رابطه را یک رابطه عاشقانه نداند و آن را با هوس اشتباه بگیرند اما اگر این نوع رابطه وجود نداشت تداوم نسل انسان عملا میسر نبود و نسل انسان منقرض می‌شد. خداوند عشق همراه شهوت را در وجود هر انسانی به ودیعه گذاشته تا باعث میل به بقاء شود و نسل انسان تداوم یابد.

اگر از این عشق زمینی به درستی و پاکی استفاده گردد و رابطه عاشقانه بر اساس اسلوب و معیارهای خاص و طبق ضوابط باشد نه تنها مذموم نمی‌باشد بلکه بسیار زیبا و پسندیده است و می‌تواند باعث کمال انسان گردد. توجه به غریزه جنسی و عشق همراه شهورت از دیرباز مورد توجه روان‌شناسان و اهل فن قرار گرفته است. عده‌ای آن را مذموم می‌دانند و به آن نام عشق نمی‌گذارند و آن را هوس تلقی می‌کند و عده‌ای نیز از آن به عنوان عشق پاک همراه با شهوت نام می‌برند.

۳٫ عشق اصغر یا عشق کوچک

که شامل علاقه انسان به زخارف مادی و مادیات و – مانند عشق به پول، مقام، پست، کبوتر، انگشتر، خودرو – می‌باشد که پایین‌ترین نوع دوست داشتن و عشق است. این عشق و علاقه نیز به نوبه‌ی خود حائز اهمیت و قابل احترام و توجه است منوط بر آنکه در آن افراط نگردد. مثلا عشق به پست و مقام امر بدی نیست و می‌تواند در جای خود باعث رشدو تعالی انسان و کمک به همنوع و ایجاد ارتباط اجتماعی مناسب گردد – اما افراط در عشق به پست و مقام و زیاده‌روی در این امر می‌تواند مشکل‌ساز باشد و باعث مشکلاتی برای فرد و جامعه گردد.

هر چند انواع دیگری از عشق مانند عشق عرفانی – عشق زمینی – عشق آسمانی – عشق پاک  – عشق شهوانی – عشق افلاطونی و … برای کلمه عشق در بین آحاد مردم رایج است اما در هر صورت و به طور کلی این عشق‌ها از سه بخش مقدماتی که گفته شد خارج نیست.

ما در این مجال قصد داریم که عشق افلاطونی را که یک نوع از عشق در جامعه است را مورد بحث و بررسی قرار دهیم.