خانه از پای بست ویران است/خواجه در بند نقش ایوان است

خانه از پای بست ویران است/خواجه در بند نقش ایوان است

به مناسبت ۲۰ دی روز بزرگداشت امیرکبیر

۱۳۹۸/۱۰/۱۰-سرزمین ما همیشه عرصه‌ی مبارزات و اقدامات مردان و زنان فرهیخته‌ای بوده است که برای سرافرازی ایران نه تنها از هیچ تلاشی دریغ نکردند بلکه برای رسیدن ایران به قله‌ی عزت و شکوه از جان و خون خود نیز گذشتند. نام برخی از انسان‌ها در برگ‌‌های تاریخ آنچنان است که نیازی به واکاوی تاریخ برای جستار شان نیست و چه زیباست که این مانایی حاکی از نکوداشتی باشد که از آن انسان‌ها باقی مانده است. میرزا تقی خان امیرکبیر یکی از تاثیرگذارترین رجال تاریخ اخیر ایران است که در دوره سه سال و سه ماهه صدراعظمی بیش از تمامی صدراعظم‌‌های سلسله قاجار به ایران خدمت کرد. وی بنای نوسازی(مدرنیزاسیون) در ایران را پی ریزی کرد و از سوی ناصرالدین شاه به امیر نظام ملقب گردید.

ستاره بی‌نظیر تاریخ ایران زمین، دارای چنان روحیه‌ای اصلاح طلب و عشق عمیق به استقلال و آزادی و اقتدار ملت مسلمان ایران بود که نه تنها تاریخ دو هزار و چند ساله ایران بلکه در تاریخ جهان، کم نظیر و کمیاب است.

میرزا تقی فراهانی در سال ۱۱۸۶ خورشیدی در روستای (هزاوه) از توابع اراک به دنیا آمد. پدر او کربلایی قربان نام داشت و آشپز قائم‌مقام فراهانی بود. امیر در خانه قائم‌مقام تربیت شد و در جوانی توانست سمت منشی‌گری قائم‌مقام را به‌دست آورَد. امیرکبیر دو بار ازدواج کرد. ازدواج اول وی با «جان‌جان خانم» که سرانجامی نداشت و امیر در زمان صدارت خود از این زن جدا شد و دومین همسر امیر، یگانه خواهر تنی ناصرالدین‌شاه بود «ملک‌زاده خانم ملقب به عزت‌الدوله». او دختر محمد شاه و مهد علیا بود. ملک زاده در شانزده سالگی به عقد امیر چهل و سه ساله درآمد. این ازدواج ظاهراً به خواست و اشاره ناصرالدین شاه صورت گرفته‌است زیرا این معنا از نامه‌ای که امیر به پادشاه نوشته‌است بر می‌آید: از اول بر خود قبله عالم معلوم است که نمی‌خواستم در این شهر صاحب خانه و عیال شوم. بعد، به حکم همایون و برای پیشرفت خدمت شما، این عمل را اقدام کردم.

میرزا تقی خان از نخستین همسر خود «جان جان خانم» سه فرزند داشت. میرزا احمد خان ساعد الملک مشهور به «امیرزاده» که با منورالسلطنه دختر فرمانفرمای بزرگ ازدواج نمود و دو دختر که نام یکی از آن‌ها سلطانه ثبت شده‌است. از عزت الدوله نیز دو دختر زاده شد : «تاج الملوک خانم» و «همدم الملوک خانم». امیرکبیر در زمان صدارت خود کار‌های نادرست درباریان و اطرافیان شاه را محدود کرده و به همین دلیل موجب خشم و حسادت آن‌ها شد، همچنین با تدابیر امیر دخالت‌های سفارت انگلستان در امور داخلی کشور هم بسیار محدود شد.

میرزا تقی خان فراهانی ملقب به امیرکبیر از جمله شخصیت‌‌هایی است که به خاطر انقلابی که در حوزه‌‌های مختلف در عصر قاجار ایجاد کرد، نام خود را به صورت جاودانه در تاریخ ایران ثبت نمود. در عصر قاجار زمینه اخذ اصول زندگی و معارف جدید به علت ارتباط مردم ایران با روسیه در شمال و انگلیس در جنوب و رفت و آمد هیات‌‌ها و سفرا و نمایندگان اروپایی به ایران آماده شده بود ، اما درباریان جسارتی برای دست زدن به اصلاحات کشوری و لشگری را نداشتند و با هر نوع تغییر مخالفت می‌کردند و شاه را نیز بدبین کرده بودند، امیر کبیر با اراده ثابت و محکم و بدون تردید و تزلزل؛ خود دست به اصلاحات کشوری و لشکری زد. وی در دورانی مسند امور کشور را در دست گرفت که نظام اقتصادی و کشاورزی به صورت سنتی و بی‌بهره از تکنولوژی‌‌های روز انجام می‌شد و سرمایه‌‌های کشور در جهت تامین کالاهای غیر ضروری به کشور‌‌های بیگانه صادر می‌شد و از بین می‌رفت. سیاست رشد اقتصادی امیرکبیر برپایه ایجاد صنایع نوین، توسعه کشاورزی و تجارت داخلی و خارجی بنیان نهاده شد. امیرکبیر سعی بر آن داشت تا کشاورزی کشور و صنایع کوچک وابسته به آن را توسعه دهد و از واردات کالاهای غیر ضروری کاسته و به صادرات محصولات تولیدی بیافزاید و به این شیوه ایران را از وابستگی اقتصادی رها سازد. همه این عوامل سبب شده بود مهد علیا مادر شاه، میرزا آقا خان نوری وزیر ناصرالدین شاه و سفارت انگلستان برای عزل و قتل امیرکبیر توطئه‌چینی کنند. اینگونه بود که امیرکبیر به کاشان تبعید شد و در ۲۰دی ماه یکی از روز‌های سرد زمستان در حمام فین کاشان به قتل رسید. پیکر امیرکبیر را برای اینکه ایرانیان در آینده وی را فراموش کنند به خارج از ایران برده در کربلا به خاک سپرده شد.

۲۰ دي سالروز قتل اميركبير، با تجليل از انديشه‌‌هاي بلند اميركبير براي توسعه و آباداني ايران در تقویم کشورمان به ثبت رسیده است. هنوز صدا و طنين گرم و رساي اميركبير از اعماق تاريخ به گوش مي‌رسد و با بارور شدن نهال قانون مداري و توسعه خواهي او در خاك پرمهر ايران زمين به بار نشست و در گوشه گوشه ايران زمين سايه گسترد. پاسداشت اميركبير، پاسداشت آرمان‌‌هاي بلند و انديشه‌‌هاي روشن و مترقي در سرزمين ماست.